Zaans dialect
Het dialectenwoordenboek Zaans bevat 327 woorden, 89 gezegden en 21 opmerkingen.
Klik hier om woorden en gezegden toe te voegen aan het woordenboek Zaans
Noot: Wij voegen zelf geen woorden en dialecten toe. Als iets niet klopt of ontbreekt dient u dit zelf toe te voegen of te wijzigen. Zinsontleding en het herkennen van naamvallen is voor de eenvoudige vertaler iets te veel gevraagd.
89 Zaanse gezegden
| (Iemand) tot de orde roepen | Un pin op de neus geve |
| Aansporing tot matigheid | Alles met mate zai de kleremaker, en sloeg ze vrouw met de ellestok |
| Als alles meeloopt............... | het je un optocht |
| Als de nood aan de man komt.......... | loopt dominee met de bul (stier) |
| Altijd kwaaltjes hebben | Altoid ziek en nooit dôôd |
| Anders dan anders | Aars as aars |
| Antwoord op de vraag 'Wat gaan we eten?' | 'Husse met prikke en langnat' |
| Antwoord op de vraag 'Wat gaan we eten?' | 'Hutspot met braipenne' |
| Antwoord op de vraag: Vriest het? | Wel 'oor, de pook hangt staif achter de kachel |
| Antwoord op de vraag: Vriest het? | Nou! - ut grondais loopt langs de goot |
| Antwoord op de vraag: wat gaan we eten? | Stront met stientjes |
| Ben je nou nog niet vertrokken? | Grôte skepe hebbe lang werrek oitvare |
| Dan moet je het overnieuw doen, dan moet je nog eens | Den ken je wéérân |
| Dat ruimt op! Dat geeft rust! | Dat skeelt een vak in hois |
| Dat scheelt weer, in bagage/in gewicht | Alle vrachies lichte zai de skipper, en gooide ze vrouw overboord |
| Dat vind ik doodeng, ik word er akelig van | Me griezels lope over me grazzels |
| De lucht lijkt wel wat naar onweer te neigen | De lucht werrekt |
| Die jeugd van tegenwoordig toch....... | De kindere staan teuge de ouwers op - as de glazewassers teuge de rame |
| dit zeiden Zaandijkers die tegen samenvoegingen waren (reeds begin 20e eeuw was er sprake van samenvoeging met Koog) | Zendaik mot Zendaik blaive! |
| Een opgedragen klusje afschuiven op iemand anders | As de maid un maid heb, heb mevrouw d'r twee |
| Een stukje wandelen | Een lopie make |
| Een tukje doen | Een brief an de koning skraive |
| Er komt weer wat blauw in de lucht | Je kenne weer een broek knippe |
| Er netjes uitzien | Angekleed gaat oit! |
| er van door zijn | de hort op zijn |
| Er zijn erger dingen | Ut is gien doodwond |
| erg moe | love biene en 'n zangerige boik |
| even een plasje doen | eve de gait verpenne |
| Gedane zaken nemen geen keer | 'As' is verbrande turref |
| Gehaast (ergens heen gaan) | Op een hebbel en een drebbel |
| Genoeg is genoeg (eten) | 't Hoeft niet bai 'et laif vol |
| graag gedaan, geen dank | voor nou en naggeres |
| Heb je nou nóg niet genoeg gegeten? | Hè jai een maag met een verwullef? |
| het bord helemaal schoonlikken | op ze Oossaans ete |
| Het geld groeit me niet op de rug | Ik hew gien peerdje skaitgeld |
| Het geld groeit me niet op de rug | Ik ben me geld niet loof |
| Het heeft geen haast | Et hangt niet |
| Het is vlakbij, om het hoekje van de deur | Je kenne 'et met een warreme pankoek belope |
| Het kind werd geboren toen ze precies negen maanden getrouwd waren | Ut was bai de beddeplank of |
| Het kopje/glas zit overvol | 't Is mondje bai |
| Het kost meer dan dat het opbrengt | Een broek lappe en gare toegeve |
| het lijkt daar wel aardig druk | 't laike deerzo wel puur drok |
| Hij heeft weer wat te zeuren.. | Deer zit hem weer 'n skeet dwars |
| Hij is geen beroerde vent, maar zíj! (of andersom, in elk geval een echtpaar) | Hai was wel un goed waif, maar zai zoop zo |
| Hij ziet er slecht uit | Hai loopt te sterreve langs de weg |
| Hij/zij is een keurige verschijning | Je kenne met 'em/'er voor de krame langs |
| hou er maar over op | skai toch oit |
| Iemand is hoogbejaard overleden | De baker hêt er gien skuld an 'ehad |
| Iemand is reeds lang geleden overleden | Deer make ze allang knope van |
| Ik ga naar huis | Ik gaan naar me aige wéleg |
| Ik ga naar huis | Ik gaan op hois ân |
| Ik heb me gehaast om op tijd te komen | Hè, hè, dat was hardoit! |
| Ik word erg kwaad | Me bloed wordt karnemelk (en me ribbe takkebosse) |
| Je bent drijfnat | Je laikt wel een bietje doffeg |
| Je doet maar! | Doen wat je zegge, den liege je niet |
| Je hemd hangt uit je broek | Je mellek kookt over |
| Je kijkt toe en doet niets | Je zitte der bai met je arreme over je darreme |
| Je kunt je overal wel over opwinden | Je kenne van elleke skeet wel een donderslag make |
| Je ziet bleek, pips | Je ziene der oit as een voil hemd |
| Jij knapt altijd snel weer op wanneer je eens ziek bent | 't Is bai jou nèt weduwnaarspain |
| Jong geleerd, oud gedaan | 't Vriest makkelek op een oud skotsie |
| Liever lui dan moe | Liever loi as loof |
| met de hoed in de hand komt men door 't ganse land | met je pet op je test kom je der ok best |
| Moe zijn | Ik bin an 't ent van de akker |
| nauw is niet wijd en lastig op zijn tijd | nau is net waid en erug vurvelnt op se tait |
| Niet tijdens het eten met je hoofd op je hand leunen! | Moet je 'n turref? |
| Nutteloos werk verrichten | Lege zakke overend zette |
| Ons kent ons............ | en vaif ons is een pond |
| op verjaarsvisite gaan | te verjare moete |
| Over oud worden | Jong opknope - dan het je der gien last van |
| Over oud worden | Oud, oud, de duvel is oud - en ze moer nag ouwer |
| plassen | de goit verzetten |
| rustig maar, het komt wel goed | kallemte kèje redde |
| Slappe koffie zetten | Één loodje koffie in de Zaan, en een lekker bàkkie! |
| Slordig en lui | Zo makkelek as Mariebuur |
| thee, vruchtensap, frisdrank, bier | je kèn d'r beter van piese as van een korsie brood |
| thuiskomen voordat het donker wordt | voor donkers tois |
| tis weer hoog water in de polder | zelfde |
| Van de regen in de drup | Van de pissebed in de strontebed/kakkebed |
| verstandig en oplettend zijn | 't hoissie bai 't skuurtje houe |
| voor 1 cent snoep uitzoeken | 'cent van 't blad |
| wanneer de dobber bij het vissen nog niet rechtop staat | je legge te vlook |
| Wanneer de jeugd niet even wil helpen | Wat dochte jullie, ouwe knolle (paarden) moete eerst of? |
| wanneer men vertederd de verrichtingen van een jong kind gadeslaat | kaik nou toggeres, raik he? |
| wat ben jij brutaal! | lilleke brutale aap! |
| Wat is er aan de hand? | Drie vingers, pink en doim! |
| Ze gaan plotseling veel met elkaar om | Nou, nou, het is ân met Mat en Trui |
| Zijn oor te luisteren leggen | Effies kloke |
| Zo trots als een pauw | Zo groos as 'n ouwe aap |
327 Zaanse woorden
| (hard)lopen | sibberen |
| aangebrand (pan of kookplaat) | anneskrookt |
| Aanspreekvorm jongen | Knecht, zeun |
| Aanspreekvorm meisje | Waiffie, zus |
| activiteit | activitait |
| afborstelen | ofskoiere |
| afgelopen uit! | ovvelope oit! |
| Afwijkend geplaatst van de bebouwing: meer naar achteren | inverdan |
| Afwijkend geplaatst van de bebouwing: meer naar voren | Oitwerdan |
| als de zon en de regen er tegelijkertijd zijn | kippekerremes |
| ander | aar |
| Antwoord op de vraag "Wat gaan we eten? | Husse klusse met je neus ertussen |
| antwoord op de vraag wat gaan we eten | slinger om de trap (iets makkelijks dus) |
| Assendelver (scheldwoord) | Gortzak |
| avond | evend |
| bakkie koffie | bakkie leut |
| Bed | klossebak |
| beetje (vloeistof) | plompie |
| behoorlijk, flink | puur |
| Belust | Groizig |
| Beslagkom | Plusselpot |
| Betegelde schoorsteenplaats | Smuiger |
| Bijna | Temet |
| Bijna gaar (eten) | Nag un klain krikkie |
| binnenkort | anstons |
| bioscoop | biosgoop |
| blankvoorn (zoetwatervis) | witvis |
| bloemen van akkerwinde | pispotjes |
| Blokje (om hekje of poortje te sluiten) | Worveltje |
| bol (breigaren) | knot |
| Boosdschappen | boskippen |
| Boot | Skoit (Skoite ook: grote voeten) |
| Boterham (algemeen) | Broodje |
| Boterham bruin of volkoren | Groffie |
| Boterham wit | Witje |
| Brasem, bliek (zoetwatervis) | Blei |
| Bril | Fok wordt ook elders in Nederland gebruikt. |
| Bult | Bonkel |
| Buurvrouw | Buuf, buus |
| dat had je niet gedacht! | dat hadde je niet edocht! |
| dat vind ik zielig | da vinnik noseluk |
| De armen over elkaar slaan om warm te worden | Blauwen |
| De deur gaat moeilijk open, blijft in de sponning hangen | De deur slemt |
| de stampot is te dik er ontbreekt jus | eteg |
| De stamppot ligt zwaar op de maag | de andaivie is main een bietje te eteg |
| diarrhee | de bliert, de radder, dagwerruk met de broek of |
| die peren zijn heel sappig | die pere benne ien en al sop |
| die thee is niet lekker | die toi is rotzoipe |
| die veter zit flink in de knoop | die veter zit helegaar in de tist |
| dinsdag | dinnesdag |
| dit | dut/dutte |
| donder op | mars fan 't padje |
| door praten (zonder inhoud) | raaskalken |
| doorstappen | stiefelen |
| Douchecel | Badcel |
| druk, lawaaierig (van kinderen) | droistig |
| Dunne plekken in geschilderde oppervlakken | Hailege dage |
| durfde | dorste |
| Dwarsstukken tussen stoelpoten | Trieme |
| een dik mengsel (bijv. als basis van een saus) | troetje |
| Een flinke scheut (water of melk) | Un goeie plomp |
| een huis dat naar achteren staat | dat heus staat inverdan |
| Een nogal druk kind even naar buiten sturen | Gaan boite maar effies oittoile! |
| een uitwijkmogelijkheid hebben | hij heb 'n achterdeurtje |
| Een windje laten | Ottere |
| Eigenwijs meisje | Snerk |
| eind weg | een uitnaaier uitspr. oitnaaier. |
| en dit dan? | en dutte den? |
| Er is wat weinig (eten) | 't Is bekterrege |
| er komt een fikse regenbui aan | d'r komt deer een skoit met zure appele anzaile |
| Er staat flink wat wind | D'r staat puur zo'n blaas |
| er was een flinke brand bij de linoleumfabriek | der was 'n grote fuk bai de Lum |
| Ergens mee pronken (om afgunst op te wekken) | Spinken |
| Fluim | Dorrel |
| Fluisteren | Fnistere |
| Fluitekruid | Skerrembloeme |
| Frunniken, sjorren | Haistere |
| Gammel | Krammenakkeg |
| Gat in sok of kous | Knol |
| gearmd naast elkaar lopen | arrempie deur lope |
| Gebreide muts | Krol |
| Gebruiksschade aan serviesgoed | Der is een blussie af |
| gedempte wegsloot in Wormer | Het Prutje |
| Gemaksvoedsel | Loiewaivekost |
| Gemeen knijpen (met de nagels, draaiend) | Gniepe |
| gezicht | kanis |
| Gierigaard | Krent, kneert |
| Gistdeeg | Plussel |
| Glijden, baantje glijden | Sullen, baantje sullen |
| Glijden, uitglijden | Glissen, oitglissen |
| Gloeilamp | pit |
| Gluren | Glauwe |
| Goed luisteren naar wat er gaande is | Met de verneemstok lope |
| Grabbelen, pulken | Grutte |
| grondel | poepegrundel |
| Groot en onhandelbaar voorwerp, bakbeest | Kangkast |
| Grote handen, 'kolenschoppen' | Tafelblaadjes |
| grote voeten | je hosklosse |
| Grote voeten | (Skiet)skoite |
| haarwrong (groot) | knot |
| haarwrong (klein) | knoetje |
| Halfvol kopje (koffie of thee) | Haags bakkie |
| Heg | Haining |
| Heleboel, massa, hoop | Tult (een tult volluk) |
| Helemaal | Helegaar |
| Helling | Kluft |
| hellingkje | kluffie |
| Het gaat me aan het hart | Het nôôst me zo |
| het is bijna afgelopen | 't is temet ovvelope |
| het is niet te eten, hetzit vol met beentjes | 't is gien vrete, 't ben allegaar bientjes |
| Het is nu wel mooi weer, maar het kon wel eens in onweer eindigen | Der komt wel een skeet na |
| Het zit helemaal in de knoop (in de war zitten) | Het zit helegaar in de tist |
| Het zuur hebben (als gevolg van te vet eten) | De bor hebbe |
| Hij is daar de grote man | Hai is deerzo de otjemedor |
| Hij raakte te water | Hai viel in de plomp |
| Hoofd | Harses, kanes |
| Hoofddoekje | Harseslappie |
| Houten buitenwand | Weug |
| Houten buitenwand (overnaads) | Getrapte weug |
| huis | hois |
| Iedere keer weer, om niets | Elleke klapskeet |
| Iemand die zich overal mee bemoeit | Stelstok |
| iets naar achteren gebouwd te opzichte van de rooilijn | inverdan |
| Ik ga naar bed. | Ik gaan naar me klossebak, ik gaan te bed |
| ik heb mijn zondagse pak afgeborsteld | ik heb me sundese pak ovveskoierd |
| ik waarschuw je! | ik weerskoue je! |
| In de weg lopen,ijsberen | Steerte |
| jan-in-de-zak, poffert (meelkost) | broeder |
| je bent erg onbeheerst, jongen | je benne puur droisteg, zeun |
| je lijkt wel niet wijs | je laike wel niet wais |
| Je stoel aanschuiven terwijl je erop zit | anstoele |
| je ziet er erg moe uit | je ziene der puur loof oit |
| je ziet er netjes uit | je ziene der gnappies oit |
| Jonge zwemvogel (eend, gans, zwaan, waterhoentje) | Pul(letje) |
| kan | ken |
| Kapot maken | Kneppele |
| karper | korreper |
| kennis, man van een generatie ouder (dus niet per sé familie) | oom |
| kennis, vrouw van een generatie ouder (dus niet per sé familie) | tante |
| kerel, man | borst |
| Ketsen (met kleine steentjes over het water) | Kiskossen |
| keuken | kuiken |
| Kiften | Battere |
| Klaar voor vertrek | Gepikt en gedreve |
| Klagen (zeuren) | Peeuwe |
| Klappertanden | Blauwbekke |
| Kleding die aangetrokken wordt wanneer het werk gedaan is | Verkleders(goed) |
| Kliekje | Lessie |
| Kliekjesdag | Lessiesdag |
| kliekjesdag | pannebruiloft |
| klompen | hutte |
| klompenhok | hossie |
| kloppende vinger | tokkelen |
| Kokkerd | Kneppel |
| Kommetje | lokkie |
| konijn | kenain |
| Koog a/d Zaan (iemand uit) | Koger, Koekvreter (scheldwoord) |
| Kop en schotel die niet bij elkaar passen | Rakkertje |
| Korstje opgedroogd bloed | Rooffie |
| Kostganger | toislegger |
| Kreuken | Kreukele |
| Krioelen | Miegele |
| Kroeg | Knaip |
| kuiken | keuken |
| kuiltje | kulekie |
| Kwaadspreker, bullebak | Lilleke zegger |
| Kwajongens | Bélies |
| laat eens zien | lakeres kaike |
| Langpootmug | Spekkebaiter |
| lawaai maken | 'n hoop leve |
| Lichtgeraakt | Poesteg |
| Lodderig, suf | Drul |
| logeren | warskippen |
| Machtig eten, zwaar op de maag | Eteg |
| meeuwen | Doive fan de pastoor fan Egmond |
| Met grote happen eten, schrokken | Hooien |
| met je klompen een haakje in de muur slaan | met je hutte un prokie in de weug hengste |
| mevrouw De Vries | ootje De Vries |
| mijn dochter kan niet tegen rommel | me dochter is zo etterdetet, ze ken gien mottighaid zien |
| mijn gras is geknipt, nu de heg nog | me grassie is eknipt, nou me haininkie nag |
| Mijn zuster maakt overdreven veel schoon | Me zuster is puur maltenteg |
| moe | loof |
| moeie benen | love biene |
| Molenterrein | Worf |
| Morsen | Kleddere |
| Morsepot, slonzige huisvrouw | Kledder |
| Muggenbult | Jeukbonkel |
| Mutsje | Klotje |
| Nakomertje | Achterankommertje |
| Netjes, bruikbaar | Kristelek |
| omzichtig navraag doen | kaskedieze |
| Onderbreking in oeverbebouwing (aan de Zaan) Ook: lege plek in de mond van een kind dat aan het wisselen is. | Glop |
| ondermaats visje | poepegrondel |
| Onderweg iets drinken in een restaurant | Effies opsteke |
| Onderzettertje | Treeffie |
| Ongeduldig, ongecontroleerd | Droisteg |
| ongelijk | onk |
| Ongelijk paar | Onk |
| Ongestelde vrouw | ze heeft opoe |
| Onhandelbaar kind | Moereterreg |
| Onrustig, druk | Doeneg, heneweerdereg |
| Onsympathiek mens | Darrem |
| Oogleden samenknijpen (om beter te kunnen zien) | Plure of mierikken |
| Oostzaner (scheldwoord) | Doppehokker |
| Op stap gaan | De hort op gaan |
| openbaar urinoir in Wormer | De Pisbak |
| Opgewarmde koffie | Rutteltje |
| opklaren (het weer, de lucht) | opdaren |
| Oprijgsel of oplegsel om kleding korter te maken | Besseltje |
| Opruimen, uithalen (kast, zolder) | Rode, uitrode |
| Opstapje | Beuntje |
| Oude vrouw | Ootje |
| over ijs en weiland lopen | Land over zand |
| Overdreven zuinig | Kneerteg |
| Overleden (dier of plant) | Naar Worremer |
| paard | peerd, knol |
| Parvenu | Hallefblank ras |
| Peuter of kleuter | Upperdeklinkie |
| pijn in buik | sangerige boik |
| Plezier hebben | Ket of pluut hewwe |
| Politieagent | Juut |
| politieagent | juut , in Wormer 'de ketver' |
| Pruilen | Meutele |
| Raar, dom: doe niet zo 'raar', doe niet zo 'dom'; erg: 'erg' groot, ik heb het 'erg' naar mijn zin | Onwais |
| Rat | Rot |
| Regen en zonneschijn tegelijk | Kippekerremes |
| Rilling | Pisgril |
| Rode wangen van slaperig kind | Loerwange |
| Rumoerig zijn | Baljaren |
| sch | sk |
| scheef | vlook |
| Scheutje (melk, water enz.) | Hussie |
| schip | skip |
| schotsen lopen | skotsie loipe |
| Schotsen springen | Skotsieledderen |
| schotsen trappen | schossie bommen |
| Schrale lippen | Sproze lippe |
| Schrikken | Verskiete |
| schuifje op de deur | knippie |
| schuifpui | scheufpeu |
| Schuurtje | Boedje |
| Slaperig na veel buitenlucht | Rozeg |
| Slaperig, niet goed uitgeslapen | Nagtig |
| Slechte verlichting | Hoil-lichie |
| Slechte verlichting | Gloeiende spaiker |
| Sliert | Flier |
| slokje nemen | een tuppie nemen |
| snackbar | kreketehoisie |
| Sneetje roggebrood | Klitje |
| sneeuw | krokket |
| Snibbig meisje | Pikvin |
| Snoepen | Snaaie |
| Sperziebonen | Slabone |
| spijtig | begrotelek, ook wel noselek |
| Staren | Stalrame |
| Steeg, achterbuurt | Griebus |
| Stier | Bul |
| straks | strakkies |
| strikje, netjes in pak | pinkelhout |
| Stuntelen | Oetele |
| Talmen, lijntrekken | Druttele |
| Tegen de helling opfietsen | De kluft nemen |
| tenen | tonen |
| Tenger kind | Fainighaidje |
| terugliggend | inverdan |
| Thuis | Thois |
| toilet | sekreet, skaithois |
| Tong | Lerp |
| Tot volgende week! | Tot ankende week! |
| Tot ziens! | Nou dug 'oor, nou doeg 'oor! |
| Trots | Groos |
| ui | eu |
| uien | oie |
| Uierboord (slachtproduct, voor WOII veel gegeten) | Jaarbreed |
| uil | ueil |
| Uilskuiken! | Eendepul! |
| uit logeren | te warskip |
| uit logeren gaan | te warskip gaan |
| Uitgelaten, baldadig | Oithaineg |
| Uitwerpselen van vogels | Vogeledrid |
| veel plezier hebben | orse ket |
| Vergeefse reis, reis 'voor de prins' | Dutrais |
| Verlangend kijken (naar eten) | Gnokke |
| vermoeide benen | Love biene |
| verstoppertje spelen | opskoildertje speule |
| Vies, scherp riekend | Ouzeg |
| Viezerik, viespeuk | Tadder |
| Vlak, ondiep | Vlook |
| Vloeken | Sakkere |
| vogelpoep | dridder |
| voor de zekerheid | voor de sekuriteit |
| voor nog een keer | voor nou en naggeris |
| Voorzichtig | Vorssichies |
| Vreemde snuiter | Poerlekwakker |
| Vrij | Hailig |
| vrijdag | vraidag |
| Vuil, smerig, vies smakend | Warseg |
| Walmen | Loeve |
| Warme maaltijd | Prikkie |
| wat doe je onhandig, joh | wat stane je te oetele, knecht |
| wc | skaitheus |
| we gaan naar oma's verjaardag | we moete te verjare bai opoe |
| Westzaner (scheldwoord) | kroosdoiker |
| Winterpenen | Slikwortele |
| wit/bruin rond brood | panne wit/bruin |
| Witkalk | Witsel |
| Witten (plafond, muur) | Wittele |
| woensdag | woenesdag |
| woensdagavond | woenesdagaevend, bille-aevend |
| Wormer (iemand uit) | Gortvreter (scheldwoord) |
| Wormerveerder (scheldwoord) | Gladoor |
| Zaandammer (scheldwoord) | Galgezager |
| Zaandijker (scheldwoord) | Krentekakker |
| Ze zijn gereformeerd | Ze benne puur fain |
| Ze zijn gereformeerd 'vrijgemaakt' | Ze kerreke 'onder de roede' (Zaandijk, in het kerkje onder de 'roeden' van de molentrans van Molen 'De Dood'), ze benne zo fain as gemale poppestront. |
| Ze zijn kerkelijk meelevend | Ze benne kristelek |
| Ze zijn roomskatholiek | Ze benne rooms, 'et benne pape. |
| Zeer dun sneetje brood of plakje vlees | Flietertje |
| zere buik | sangerige boik |
| Zo dom zul je wel niet zijn | Je zelle wel waizer weze wille |
| zo weer beter zijn | op de klaver zijn |
| Zodadelijk | Anstons |
| Zon | Hooimaker |
| Zonder golven (zee) | Blak |
| Zopas | Zostrakkies |
| zwemmen | zwummen |
| Zweten | Pekele |
21 Zaanse weetjes
- "Deer make ze allang knope van" - zeggen ze aan de Zaan wanneer iemand reeds lang geleden is overleden. Ooit vroeg ik (Zaankanter) aan mijn (door en door Zaanse) moeder waar die malle uitdrukking vandaan kwam. Ze dacht even na, schoot toen in de lach en verklaarde dat knopen vroeger niet alleen gemaakt werden van hout, leer of metaal, maar ook van beenderen, 'benen knopen'. Uiteraard gebruikt(e) de industrie daar dierlijke beenderen voor, maar de volksmond spreekt zijn eigen taal.
- "Je kenne weer een broek knippe" (er komt weer wat blauw in de lucht, het klaart op)- een enkele keer hoort men de toevoeging 'soldaten-'(broek). Pruisische soldaten droegen helderblauwe uniformen.
- Arepels leze:
na het rooien van de aardappels gingen wij 's avonds het land op, om de nog in de grond achtergebleven aardappels te oogsten. Mijn jongere broer(tje) kwam dan vol trots met blauwe piepers aanzetten uitroepende "kaik allegaar blauwe" lekker! - De Zaan is van ouds een gebied waar adel en kerk weinig of niets te vertellen hadden. De manier waarop men zich uit over kerk en kerkgangers (zie boven) spreekt boekdelen.
- In Wormerveer werd een oude gedempte sloot tussen de Weverstraat en de Franklinstraat door omwonenden altijd aangeduid als "de demp".
Bron: Mijn familie uit de Weverstraat in de jaren 50/60 van de vorige eeuw. - In de 'strijd' tussen Zaandijk en Koog aan de Zaan werd, door Kogers ook het volgende versje gebruikt: "Ik hew me skoene late lape om die zaandaikers lens te trappe.' Blijkbaar ging het er dus steving aan toe ;-)
- In het Zaans begint het voltooid deelwoord veelal niet met 'ge'; de 'g' wordt nogal eens weggelaten. Men hoort dan 'eskreve'(geschreven),'elache (gelachen), 'elope' (gelopen), 'ebrocht (gebracht). VD van 'eten' wordt 'ge-ete'.
- Klunzig of onhandig bezig zijn.
- Kwajongens of raddraaiers worden aan de Zaan 'bélies' genoemd (zie boven). De veronderstelling lijkt gerechtvaardigd dat dit woord afkomstig is van het langere 'belialskinderen', oftewel kinderen van de 'duivel', Belial, zo genoemd in de Statenvertaling (Job 34,18 en 2 Kor 6,15).
- Mijn vader uit westzaan had 's winters altijd last van "kouwe fleku"
- Polderwater werd/wordt opgepompt met een zg schroefpomp dit is een halfcilindervormige goot onder een zekere hoek opgesteld waarin een een draaispil met lange schroefvormige schoep draait. Lijkt veel op de horizontale transportschroef die korrelige substanties verplaatst. Alleen in de zaanstreek heet dit een vijzel, spreek uit: faisel.
- Skotsie loipe:
Als de ijsbreker voor Rote (een houthandelaar die eigenlijk Rot heette, maar die om commerciële redenen een letter aan zijn naam had toegevoegd) in de dijksloot het ijs brak om doorvaart te maken voor de dekskoite met planke, renden wij als kwajongens, over de losse schoten om het hardst naar de overkant... - Wanneer een kind zijn best niet doet op school, wanneer het niet in staat of bereid is een behoorlijke (beroeps)opleiding te volgen,dan maakt(e) men de "geruststellende" opmerking: "Je kenne altoid nag naar 'et vingertjesfebriek of naar de zakkiesplakkerai"
- Wat bij ons -westzaner, nu wonend in groningen- nog steeds gebezigd wordt is de ie-toevoeging inplaats van de -je: doossie, zakkie, lampie, tassie, boompie etc. Zelfs onze kinderen hebben het overgenomen...
- Wormerveerders werden Gladoren genoemd. Dit komt door het grote aantal oliemolens dat er stond. In een oliemolen is veel lawaai van het stampen van de pers. Men was dus vaak doof. Om beter te horen hield men de hand achter het oor. De handen waren vet van de olie en dus werd ook het oor glad van het vet. Vandaar Gladoren.
- Zaankanters komen nooit 'uit de Zaanstreek' - die term wordt alleen door buitenstaanders gehanteerd. Als Zaankanter kom je 'oit de Zaan' of 'van de Zaan' ('kè' je dat niet hôre dèn?) Je woont ook niet 'in'Zaandijk of 'in' Wormerveer, je woont 'op' Zaandam of 'op'Krommenie. Je woont al helemaal niet 'in Koog aan de Zaan' Je woont 'op de Koog' De Zaankanter heeft voorts grote moeite met de veel voorkomende lettercombinatie 'tz'. Die wordt steevast verbasterd door 'ss'. Zo woont er niemand in Westzaan of Oostzaan, noch ook bestaat er zoiets als een Westzijde (hoofdstraat in Zaandam) of Oostzijde (idem). Wanneer dat van toepassing is, dan woont de Zaankanter ofwel 'op Wessaan' of ' op Oossaan', dan wel 'op de Wessij' of 'op de Oossij'. De bestrate slingerweg tussen Wormerveer en Zaandam heeft zóveel verschillende namen, dat niemand er aan begint om ze te leren. De 'Lagedaik' - 'op Zaandaik' , alla - maar 'op de Koog' is er 'gien beginne ân', en dus wordt de weg daar verder maar gewoon 'de ouwe weg' genoemd, dit in tegenstelling tot de provinciale weg langs de spoorlijn. Dat is de 'nûwe weg'.
- Zaans dreigement voor (niet al te) stoute kinderen: Je dènke der om hè, of je gane met blote biene te bed'
- laivreete werd gezegt als je bij het huiswerk maken zat te dromen,zit je weer je lei(schrift)weer op te eten?
- opgenomen naad om jurk of ror kleiner (op maat)te maken en het jaar er op er weer uit te halen
- te warskip gaan, dus uit logeren.
- wie ben jij
Dialecten
Deze dialecten zijn alle toegevoegd door onze bezoekers. Tussen haakjes staat het aantal woorden in het dialectwoordenoverzicht.Aalsmeers-kudelstaarts (43)
Aalsters (947)
Aalsters Gld (280)
Aalters (98)
aarschots (101)
Achels (279)
achterhoeks (1631)
Alblasserdams (58)
Alfus (129)
Allefs (27)
Amelands (34)
Amies (21)
Ammeroois (53)
Amsterdams (833)
Amsterdamse straattaal (133)
Antwerps (3523)
Apeldoorns (214)
Arcens (15)
archaïsch (88)
Arendonks (170)
Arnhems (378)
Asses (128)
Astens (192)
Avelgems (131)
aveniers (68)
Axels (540)
Baasrode (55)
Babberichs (52)
Bachten de kupes (47)
Balens (359)
Barghs (461)
Bargoens (832)
Bargoens (kamptaal) (70)
Barnevelds (176)
Bathmens (173)
beerses (228)
berchems (94)
bergeijks (16)
bergs (412)
Berlaars (362)
Berlicums (80)
betsers (276)
Betuws (698)
Bevers (74)
Beversts (76)
Bildts (163)
Bilzers (15102)
Blericks (170)
Bloals (64)
Bloemendaals (41)
Bocholtz (7)
Bochus plat (9)
Boekels (531)
Boksmeers (312)
Bollenstreeks (29)
Bonheidens (23)
Booms (239)
Boorsems (31)
borgloons (10)
Bornems (198)
Bosch (512)
Botteloars (9)
brabants (2018)
Brakels (1343)
Brakels (gld) (49)
Bredaas (294)
Brees (40)
Brugs (1018)
Brussels (536)
Budels (2739)
Buggenhouts (479)
butters (130)
Chattaal (293)
Clings (298)
Cuijks (174)
Culemborgs (199)
de kollenie (8)
Deinzes (637)
Delfts (86)
Den Haags (6)
Denderleeuws (287)
Dendermonds (229)
Deurns (117)
deventers (383)
diems (469)
diesters (258)
Dilbeeks (171)
Dinthers (12)
Dongens (174)
Dordts (248)
Drents (1653)
Driels (60)
duffels (598)
Dunges (67)
Eekloos (454)
Eernegems (218)
Eersels (101)
Eesjdens (171)
Eibergs (168)
Eindhovens (543)
Eindhovens straattaal (45)
Eizels (48)
Eksels (20)
Elspeet (366)
Enschedees (122)
Epers (925)
Ernems (21)
Erps (448)
Evergems (1065)
Eys (1204)
ezemaals (20)
Flakkees (834)
fries (364)
Games (161)
Gastels (19)
Geels (559)
Geffes (369)
Gelaens (Geleens) (926)
Geldermalsens (146)
Geluws (79)
gemerts (114)
Genemuidigers (19)
Genks (831)
Genneps (1376)
Gents (1401)
Geuls (1394)
Giesbaargs (1789)
Giessens (32)
Giethoorns (822)
Gils (527)
Gouda (158)
Graauws (32)
Grenthingers (116)
Groesbeeks (378)
gronings (2587)
Gulpens (180)
haags (754)
haarlems (46)
Haarsteegs (67)
Haasrode (51)
Halens (51)
Hals (188)
Hamonter (490)
Hams (574)
Hansbeeks (616)
Haperts (54)
hardenees (13)
Hardinxvelds (20)
Harelbeeks (1491)
Harlingers (8)
Hasselts (734)
Hattems (37)
Hedels (175)
Heels (134)
Heemskerks (41)
Heerlens (1691)
Heeze-leendes (131)
Heezers (608)
Heist-op-den-Berg (113)
Heldens (575)
Helders (70)
Helenaveens (166)
Helmonds (985)
Hendrik-Ido-Ambachts (69)
Herentals (164)
herenthouts (111)
Herks (132)
Herns (Herne, VL-B) (369)
Herwijns (95)
Heusdens (426)
Heuvellands (116)
Hierdens (492)
Hillegem (45)
Hilvarenbeeks (110)
Hilversums (13)
Hoarens (haren nb) (12)
Hoeks (13)
Hoekschewaards (185)
Hoeselts (1178)
hoevelaoks (121)
Hogts (10)
Holsbeeks (86)
Hoofddorps (14)
Hooge mierds (68)
Hoogstraats (186)
Horpmaal (101)
Horsters (1103)
houtens (40)
huijbergs (19)
Huissens (43)
Huizers (517)
Hulsbergs (115)
hulshout (97)
Hulshouts (197)
Hulsters (16)
Hulsters (NL) (1215)
hunsels (23)
Idegems (8)
Iepers (827)
IJmuidens (92)
Indonesisch (15)
Izegems (249)
Japins (143)
Jessers (313)
Jongerentaal 2011 (36)
Kaatsheuvels (603)
Kachtems (44)
Kalforts (42)
Kalkens (43)
kampens (35)
Kampers (325)
Kaprijks (83)
Katwijks (444)
kemzekes (32)
Kerkdriels (467)
Kerkraads (1590)
Kessels (58)
kinrooi (2642)
Klazienaveens (75)
Klemskerks (316)
Klings (69)
Klôôsters (42)
knesselaars (62)
Koekelaars (Koukeloars) (39)
Koersels (226)
Koksijds (143)
Kortemarks (3058)
Kortenbergs (72)
Kortessems (183)
kortrijks (161)
Kortrijks (VL) (566)
Kotnaaks (25)
Krimpens (19)
Kwakels (7)
Lanakens (715)
landens (148)
Langemarks (210)
Lauws (269)
Lebbeeks (1577)
ledegems ,kappels (70)
leefdaals (71)
leids (310)
leissels (42)
Lekkerkerks (54)
Leopoldsburgs (76)
Leuvens (646)
Lichtervelds (579)
Liedekerks (383)
Liemers (101)
Liempds (48)
Lierops (77)
Liessents (219)
limburgs (420)
Liths (33)
Litten (8)
Littooys (27)
Liwwadders (752)
Lochristis (341)
Lokers (1023)
Loksbergs (32)
Lommels (343)
Londerzeels (380)
lòns (67)
Loois (186)
loosbroeks (11)
Lopiks (358)
Lossers (24)
Lottums (406)
lovendegems (41)
lummens (31)
Lunters (900)
Lunters. (24)
Maarheeze (45)
Maas (27)
Maas en waals (401)
Maasbrees (180)
Maaskantjes (37)
Maastrichts (1247)
Machels (Zulte) (55)
Mades (57)
Maldegems (308)
maren-kessel (11)
Margratens (231)
Marine jargon (veelal Maleis) (138)
Markers (merekers) (72)
Marks (257)
Mays (165)
Mechels (BE) (580)
Meerhouts (Gestel) (41)
Meers (68)
Meerssens (57)
Melicks (24)
Melsbroeks (75)
Melseels (186)
Menense dialect (85)
Meppel (37)
merelbeeks (13)
Merkelbeeks (52)
merkems (10)
Mestreechs (2214)
meulenbergs (12)
Mezeikers (30)
Middelburgs (46)
middelnederlands (112)
Millers (98)
Millings (36)
Mills (92)
millus (13)
Moerdijks (22)
Moes (1255)
Mols (373)
Montforts (99)
moorsleeds (6)
Mullebeeks (6)
Munsterbilzen - Minsters (1619)
Muntjezielsters (39)
nazareths (8)
Nederasselts (43)
Nederweerts (424)
Neerharens (323)
Neerpelts (811)
Nevels (99)
Niel (50)
Nieuw lekkerlands (170)
Nieuw-vossemeers (214)
nieuwkoops (23)
Nieuwpoorts (B) (40)
Nijkerkerveens (52)
nijkerks (79)
NIJLENS( bij Lier) (242)
Nijmeegs (620)
Nijmeegs straattaal (83)
Nijswiller (123)
Ninoofs (460)
Noord-Limburgs (51)
Noorderkempisch (63)
noordwijks (100)
Nunspeets (307)
Nus (205)
Nuths (191)
oeffelts (113)
Offers (10)
Oilsjters (562)
Oirsbeeks (79)
Oirschots (121)
Okselaars (7)
olens (70)
Oosteekloos (81)
Oostende (142)
Opglabbeeks (76)
Opheusdens (100)
Opwijks (202)
Oskerders (20)
Ospels (10)
Ossendrechts (108)
ossies (156)
Ostêns (760)
Oud-nederlands (145)
Ouddorps (681)
Oudenbosch (2135)
Overijse (245)
Overmeers (137)
Overpelts (1137)
overrepens (108)
Pamels (30)
papendrechts (51)
Peerders (58)
peers (28)
plat sintruins (69)
Poperings (540)
Prinsenbeek (208)
Putters (109)
Puurs (33)
Ransts (257)
Reeuwijks (24)
Rekem (73)
Renkums (36)
Reties (161)
Reusels (29)
Reuvers (143)
Riekevorts (475)
Riemsts (339)
Rijps (111)
Rijsbergs (11)
Rijsoords (108)
Rijssens (296)
rizivees (25)
Roemeens (18)
Roermonds (1151)
Roeselaars (884)
ronsisch (727)
Roois (Sint-Oedenrode) (278)
Roosendaals (397)
Rosmalens (54)
Rotterdams (774)
rous(sint-gensius-rode) (54)
sallands (440)
Schevenings (1708)
Schijndels (139)
Schins (15)
schulens (88)
Sevenums (7100)
siciliaans (47)
Siebengewalds (114)
Simpelveld (685)
Sin tunnis (293)
Sinderens (11)
Sinnekloases en niekaarks (274)
Sint annaland (9)
Sint-joasters (72)
Sint-Katelijne-Waver (996)
Sint-Laureins (136)
Sint-Lenaarts (32)
Sint-Niklaas (3705)
Sinttruins (140)
Sittards (1338)
Sjilvends (387)
Slands (147)
Sliedrechts (50)
Snekers (93)
snor (19)
Soasels (126)
Spakenburgs (390)
spickenis (62)
Spijkenees (267)
Spijkers (18)
Sprangs (28)
Sprundels (18)
St Huibrechts-Hern (72)
Staphorsts (456)
Steenbergs (262)
steens (16)
Steenwijks (14)
Steins (3099)
Stellingwarfs (148)
Straattaal (21)
Susters (242)
Swalmens (172)
Tegels (554)
Temse (20)
Ter Aars (151)
Terheijdens (68)
Termeis (88)
Terneuzens (68)
Texels (269)
Thoears (60)
Tiburgs (399)
Tielt-winge (7)
tielts (35)
Tiens (242)
Tilburgs (1101)
Tongers (479)
turnhout (215)
Turnhouts (723)
Twents (1974)
Udens (146)
Ujes (141)
Urk (29)
Urkers (812)
Urkers. (6)
Utrechts (649)
Vaals (509)
Vaassens (189)
Valkenburgs (99)
Valkenswaards (93)
Veessers (35)
Veghels (155)
Vejels (68)
Veldens (124)
Venloos (5263)
Venrays (447)
Verrebroeks (6)
Veurns (1585)
Vianees (Hei`s) (55)
Vijlens (166)
vilvoords (193)
Voerens (139)
Volendams (556)
Voorthuizens (77)
vrasens (61)
Vriezenveens (22)
Waalwijks (87)
Waanroods (88)
Waarschoots (174)
Waaslands (489)
Wagenings (207)
Walshoutems (383)
Wanneperveens (32)
Waregems (714)
Waterlands (282)
Weerter dialect (31)
Weerters (7)
Weerts (778)
Wehls (29)
Weldens (130)
wellerloois (14)
Wells (311)
Werkendams (44)
Werviks (562)
Wessems (27)
west vloams (34)
west-hoek (7)
West-Vlaams (2180)
Westels (665)
Westerkwartiers (12372)
Westfries (3487)
westhoeks (30)
Westlands (822)
westvlaams (640)
Wetters (287)
Wevelgems (73)
Wichels (17)
wieksters (11)
Wierdens (30)
wierings (40)
Wijchens (10)
wijlres (132)
Willebroeks (255)
Wilsels (41)
Winssens (50)
winterswijks (98)
Woensels (141)
Wolvertem (218)
Wommersoms (70)
wouws (7)
wuustwezel (30)
Zaamslags (29)
Zaans (437)
Zaltbommels (77)
zandvliets (48)
zeelands (155)
Zeels (685)
Zeerijps (6)
Zeeuws (2900)
Zeeuws-vlaams (1732)
Zeilbergs (218)
Zelem (9)
Zelzaats (182)
Zevenbergs (6)
Zichers (209)
Zolders (434)
Zomergems (68)
zonhovens (42)
Zottegems (1274)
Zuid-west-vlaams (138)
Zuiddorps (30)
zuienkerks (12)
Zummers (184)
Zunderts (656)
Zurriks (849)
Zutphens (44)
Zuuns (100)
zwevegems (96)
Zwins (17)
Zwollezuids (29)
Zwols (325)
