betuws dialect

Dialecten > Gelderland > betuws
Het dialectenwoordenboek betuws bevat 38 gezegden, 720 woorden en 6 opmerkingen. Alle woorden zijn toegevoegd door onze bezoekers. Als iets niet klopt of ontbreekt kun je het zelf toevoegen of wijzigen. Log in of meld je daarvoor aan in de rechterkolom.


38 betuwse gezegden

Als je een ander wil vertellen dat hij die persoon niet zomaar hoeft te gelovenDie is ok bij dun erste leuge nie gebarste!
Bedankt hoorDa ge bedank sei da witte wah?
Bijt hij als ik hem aai?Bet ie akkem aoi?
dat doe ik zometeenda doek drek
Een ouder persoon / bejaardeDie hed ut mos op de kop
een pereboom uitdunnenpeere breeke
Een reactie op de opmerking als ik dat had geweten dan had ik.....As lig achter Bure en as Bure afbraan ist allemoal as
ergens beu van zijnk zai ut zoo zat as gespege spek
Ernaast zittenAn beiese kante dernève
evengoed/ je kunt het proberenkwijt of net se wijd
Ga je ook mee?Goa d'ok mee
geen katje om zonder handschoenen aan te pakkengezai nog nie meej un riek te voeiere
gezwets in de ruimteallemael zeik op de schup
Heb je haast?Motte goan hooie?
Het was net't was krek
hij laat een windhij laot een wijnd
ik ben doodmoeik bin zo muui as an moai
ik ga naar de markt, en koop een koeik goj noar de mert, en kop een koe
ik weet wat je bedoeltik hoor jou wel
in avezaath zeggen we altijd maar zo nueken moet jein avuzoath zeggé wie alted moar dekke mó je
Je mond voorbij pratenDe lip te lang late hange
jekunt het maar wetenge mot er mar opkomme
kun je hem al omhoog krijgenhedde dr al un botje in
let op!kiek uut je duppe
niet geplast en toch natnie gepies tog naht
precies hetzelfdekrek ut ègustu
Precies wat ik wilde en nu heb ik hetKrek wak wou en nou hekt
precies wat ik woukrek wak wou
prettige samenwerkingbes geloope me jou
stinken als een otterruke as een ulling
van voor af aanvur de voetuvop
voldoende etenge mu goed eete
wat een weerwa'n wèèr
wat heb ik je gezegdwa hâk ou gezeed
wat zeg jij?wa zinde gij?
wie zijn je oudersvanwie zai de gai dr een
Zal ik je voor je bek slaan?Zal ik oe voor de kopke beuke?
Ze krijgen mij niet gekZu maoken mien de pies nie lau

720 betuwse woorden

's middagsnaoh de hap
's Morgens's Mers / 's mergus / 's maargens
't zelfde't eiguste
1 meterdrieje klumpkes
aanoan
aanaon
aan de klompen kun je zien of de kinderen thuis zijnaon de klumpkes kuj zien of de kijnder tuus zien
aanbellenaonbelle
AanrechtGeutegat
aantrekkenaontrekke
aardappelerrepel
aardappelpieper
aardappelkoekjesreefkoek
aardappels schillenpiepers jassen
aardigaordig
aardigheidaordighet
achkjé
ach gut, wat ergoch gèrm
AchtAgt
alleenallinnig
allemaalallemaol
allemaalallemoal
alsas
Als jeAdde
als je dat maar weet.à ge dà mar wit
als je eensadde es
als je spreeuwen jaagt heb je kersenA'j sprauwe joag h'j korse
altijdaltied
alvastâvas
andijviestampotsloeksloat
andijviestampotslinger om de moel
andijviestamppotstimpstamp
AngerenKeujesgat
appelmoesappelemoes
AppelsAppel
armenermen
Arnhemérnhem
asemmerdrekbak
AvondAovend
badjassenbadjasse
Bedankt!Dâh ge bedank zai, da witte wâh!
BeesdBist
beetjebietje
bejaardebejaorde
bellenbelle
benbin
Ben je mal!zaide gek kjâl!
ben je thuis?binde thuis
ben je thuis?zaide thuis?
Ben je wel goed bij je hoofd?Hej't goed wies kapot?
benieuwdbenijd
bergbarg
betaaldbetaold
BeusichemBeusekom
bezig zijn, doenmoike
bezoekbezuuk
bieten (rode)krote
bijbai
bijnabekânt
bijnahus
bijnahos
bijna, zowatzwat
Bijt hij als ik hem aai?Bèt ie a'k um aij?
binnenkorteerdaags
binnenstebuitenkrangs
Blauwe druifjesKraollekes
Blijven ademenBlieve oa'jeme
bodembojem
boerenbukse
boerenkulken
boerenkoolBuurekul
boerenkoolboeremoes
boerenverstandbuure-verstaand
bonzeboengze
boomgaardbongerd
boos, kwaadvuul
borrelboltje
boterbotter
broekboks
broerbruur
bromfietsbrommert
brood half rogge / half tarwehallufum
bruin broodweitebrood
Brutaalonstraand
C1000Ceej Duuzend
chineesristvreither
citroen brandewijncb tje
Comediantkemediaant
commanderenkommediere
CulemborgKuilenburg
daardoar
daar ergensginder weit
daarbijdaorbij
dachtdoch
damesvrullie
datDa
dat doe ik zoda doek zo
Dat glimt mooiDa glimt als een hondekulleke in de moaneschain
dat heb jij gezegt !da hedde gij gezeet!
dat ikda'k
dat is mijn kindda's mijn keind
dat is precies wat ik wou!krek wa'k wouw zeg!
Dat ligt op de tafelDa leej op toafel
dat weet ik nietda w'ik nie
dat zei je ja!da sedde gij!
De volgende dagSanderendaags
deeddeej
DeilDejl
denkendinke
dertigdartig
die heeft klappe gekregendieje hedde bats gevrete
die is dooddie is kassie wijle
dierendiere
dijkdiek
dikwijlsduk
DodewaardDojewert
doeihoudoe / hoie
DoeiHouwje
DoekjeDukske
DoekjeDuukske
doenduun
domoorduppert
domoor (kind)dumme toeht / dum keijnd
donderjagen/ vervelend doenjoekjekkeren
DoodKepot
DoodgaanKepotgaan
doordeur
doordur
doordrongdeurdrong
DoornenburgWaotergat
doosdeus
dopjedöpke
dorpdurrup
dorpdurup
dorpeldurpel
dozendeuze
driederie
drinkenlurke
drinkendrinke
drinkenzoepen
DuivenDuuve
EchteldÈggelt
een beetjeun bietje
een eindun end
een kist met aardappelenun kies me erpel
een lapje van de marktun lepke van de mert
een voor (zoals bij ploegen)tijl
Eendend
eersters
eerst maar eteners mar ete
eersteerste
eierenaaier
eigenwijsègewijs
ekzakt waar het over gaatdoar hejum zitte
ElstEls
enejn
EnspijkEnspik
ergslim
ErichemErrekom
ernaastd'rnus
ernstig ergens over nadenkendimdammen
ErwtensoepArtesoep
erwtensoepsnert
EstÉjst
etenéte
etenswarenetenswaore
EuroNuuro
evenefkes
EvenEkkes
flesjefleske
frikandellange lummel
Fris jong groen gewasdat staat er gelp bij
fruitmand, mand om kersen te plukkenhoenderik
gagoi.. van ik goi noar...'(huus)
gaangaon
geeldevergeelde
geen gin
geengin
gelegdgeleed
genoegzat
genoeggenuug
gerenomeerdgerinnemeerd
GescheidenGescheje
gesjouwgehuuj
gespitgespoid
gewenstegewunste
gezegdgezeid
gezeur over onbelangrijke zakenzeik op de riek
gindergunt
ginggong
gissen / radenrikraaije
gisterengiester
glaasjegleske
goed eten, anders ga je doodGoei ite, aj goi kapot.
goed geradenkrèk geraoie
goedegoeje
goedkoopstegoeiekopste
goudengouwe
graaggern
grappig, geinigsnaks
grasgres
grind harkenkeie rijfen
groeidegruunde
grote knikkertoekser
GroterGrutter
HaalderenBaggergat
haanhoan
haarheur
haartjehaortje
HaastHòs
haastighustig
had ikha 'k
haddenhadde
HandHaand
handenháánd
Hangen - hing - gehangenHange - hong - gehongu
haringhééring
harkenrijven
harken=rijvenraiven
Wa
Heb jeHejje
heb jehedde
heb je het al gehoord?hedde gij et al geheurd?
heb jijH' jij
Heb jijHedde gij
hebbenhebbe
hebben jullie dat gedaan?hedde gullie da gedôan?
heel ergernstig
Heel erg domKâs onneuzel
heen gegaanhingegaon
helemaalkats
helemaalhelemaol
helemaalhee
helemaal kapotkâs kepot
hellinghug
henhullie
herfstharfst
herfstkoudeherfstkouw
hetut
het voelt goed aanda vuugt wel
HetzelfdeEigeste
hij duimthij lotst
Hij lust graag een borrelhe'j spei'j d'r nie ien
Hoe heet je?Hoe hiete gai?
hoekjehuukske
hondenhuunt
hooivorkgavel
hoop, bergopper
hoorheur
Hoordehurde
houd je mondhoute moel dig
houdenhaauwe
huilenhuule
huilenschrauwe
HuissenHuessen
hulhuizenhulhuuze
hunhullie
hutspotwortel mè juin
hutspotpeeje me juin
iemand met grote borstendie hej ok vuraan gestaan me utdele
Ik ben benieuwd'K zij benijd
Ik laat me door jou niet gek maken!'k la me deur jouw de zèk nie lauw make!
ik versta je nietik verstee oe niet
inien
inpakkeninpakke
inritslag
jaarjaor
jarenjoare
jeoe
jonge mensen die voor het huis zorgenbroedselen
jongenkjel
jongenjong
jongetjejungske
jongetjemenneke
julliegillie
jullieollie
jullie (gij vorm)gullie
jullie en hungullie en hullie
kaaskèes
kaaskaes
karretjekarreke
kerelkjel
kerkkark
kerk-avezaathkork-evezeet
kersenkarse
Kersenkursu kjerse
KersenKorsen
kersenplukmandhoenderik
kerstboomkjarsboom
kerstgevoelkjersgevuul
kerstpakkettenkjerspakkette
Kesterenkêstre
KeukenGut
kijkenkieken
KimLekker
KindBlaag
kindkiend
kindkijnt
kinderenkijnder
kinderenkrössels
Kinderhandjes/voetjesPoelekus
kipkiep
kiptuut
KippengaasKuukegoas
klaarverrig
klantenklante
KlierenBelderen
Klieren / vervelend zijnLiederen
klokhuiskreus
koebeest
KoeienKoej
koekjekuukske
KokhalzenKulleke
komtkum
KonijnKnien
KonijnKnijn
koopjesjagersKwartjesvolk
kopenkope
kopjetas
korporaalkurperoal
kortkurter
kortricht
korterrichter
koudekouw
kraaienkrejje
kruisbessenknoebels
kruisbessenknoepers
KruisbessenStekbêse
kuikenkiepekuiken
kuntkun
kwamenkwame
kwartjekwertje
kwijlenzeveren
laatstles
laatstonderles
laatsteleste
ladder leer
ladderleer
laddertjelertje
latenlaote
leggenlegge
leuksnoks of lúk (WestBetuws)
levenleve
levenléhve
liefkozenkoerke
lijflèènde
lijstleske
likkenlekken
links omlinksum
LomperikOmmundigerd
looplop
loopslups
lopenlope
luisterenluustere
luisterenlustere
luxelux
mamoet
ma (moeder)moet
maakmak
maaktmak
maandagmoandag
maandagenmoandage
maarmoar
maarmar
makenmake
mankjal
mankerenmekiere
marktmèt
meemeej
MeidDjèn
meisjedern
meisjedernje, meske
meisjedjen
meisjemeggie
meisjemèke
MeisjeDern, meske
meisjesfrollie
Melige buiLieder bui
meneerkjal
mensmins
mensenminse
MerelMarling
MerelMerling
mestvorkriekj
mestvrokgreep
met mit
metmit
met spullen sjouwenhuuje
mierimt
mij mien
mijmien
mijnmien
mochtmeug
moedermoeke
moestmos
moestuinkolluf
MoetMot
moet jemoie
moetenmotte
MondMoel
morgenmér
MorgenSanderendaags
motorfietsstoomfiets
mugknoas
muziekmeziek
naaldnold
naaldennóld
naarnoar
naarnor
nagevennaogeve
nemenvatten
netkrek
niet waarheenie
niet waarnie woar
nieuwnij
nieuwenije
nieuwe broeknije box
nieuwjaarnij jaor
nieuwjaarswensveul heil en zége in 't nijjaor
NijmegenNimwége
noemennume
omum
omdatumda
omheiningvrag
OmmundigerdLomperik
onkruidbog
onnozele halswuilus
onopgevoedschevierig
Ook Ok
ookok
oosterhoutostrout
op zo'n manierop zo'n wijs
openlos
ophemertheemert
ophenertheemert
opheusdenheuze
oprithof
oprit (eigen weg)hof
opzijaon de kant)
oud en nieuwout en neij
oudeaauwe
oudeouwe
oudere die rond scharreltstriemelen
OudersAuwelui
over de datumoverstuur
OvergevenSpijge
overhemdboezeroen
pavât
paarpaor
PaardPerd
paardpjet
Paardpeerd
paardenpeerden
PaardenPèrde
pak slaagwames
pak slaagros
PannerdenPanderen
pannetjespannekes
paraplupèreplu
parelhoenderpoelepetoat
patsergrutmoel
PerceelSpulleke
persoon { voor jou bekend }votje
perzikpierik
pissebedkelderzoeg
plagenSjenken
platte schopbats
poes, katdakhaes
politieplisie
PolitieJuute
pookraokeliezer
poosjehortje
praatjepraotje
Praten.Proaten.
precieskrek
precies wat ik wilde en nu heb ik hetkrek wak wauw en nou hek ét
president prizzident
presidentprizzident
prijsopgave/ offertegeld opgeeve
proevenpruuve
programmapregram
pruimpruum
puberend meisjedjenje
puberende jongenwuiles
radioprogrammaradiopregram
ratrot
Rauwe andijviestampotandievieslauj
Ravenswaayrabbekits
Rechts omrechtsum
relatiesrelaosies
RhenenaarKlokkenverkoper
rijden (moter aangedreven)stoome
RijpRiep
RijswijkRijsik
rode bestrosbes
rollentrule
rolletjerulleke
rospak slaag
rustrus
ruziën, vervelensjenken
sabbelensoebele
samensaam
schaatsenschutse rije
Schaatsen rijdenSchutsel raaaie
schandeschand
scherp makenhaore
schijnenschijne
schilschel
Schoenensokkehouwers
schoonfamilie/aangetrouwde familiekouwe kaant
schoppenschuppen
schoppenskuppen
schortschulk
schreeuwenblère
schreeuwenschrèèke
schreeuwenbléhre
schreienschrauwen
schrijvenschrijve
sergeantsersjant
slaslaai
slakken doppen spulslekke duppe grei
slepensleupen
sneeuwsneijj
SnelbindersSnelbeinders
snoepsnol
snoepensnolle
snoepjesnuupke
spade/tuingereedschapspoaj
spelenspeule
spercieboonkruiper
spijkerbroekspiekerboks
spitten (grondspitten)spoaien
sprakensproke
spreeuwen jagenkerse keren
spreeuwen jagensprauwe heujen
spugenkotse
spugenkwaaieren
spugenspiertse
spugenkotsen
spugenspietse
spugenspeege
spulgrej
spullen, artikelengrei
staanstaon
stadsbewonerstadse keievreihter
stampot andijvieslungel om de moel
stampottenstampotte
standaard (van een fiets)stelt
steenfabriekoaven
stierenstiere
stoeptegelestriek
stofzuigerhuulbessem
stokjestukske
straksdrek
strandstraand
strijkijzerstriekiezer
stuivendestuuvende
stukjestukske
supermarktsupermert
TafelToffel
TandenTaant
tassentasse
tegen komentege komme
Telefoonbelding
terugtrug
theedoekschorteslet
thuisthuus
thuistuus
TielThiel
tijdtied
tjonge jongehai kjeel
toch , heWar
toch?, he?wôh?
toegewensttoegewunst
toevoegtoevuug
TofIJselijk
totto
tot ziensajuu(s)
tot ziens he?houw je wôh?
touwtjetouwke
touwtjetuike
traag bezig zijnteute
treuzelendauwelen
trotsgruts
tweetwaej
twintigtwentig
uijuin
uiteindelijkuuteindelik
uiterwaardenpolder
uitgenodigdgenooid
uitkijkenuitkijke
uitnodigingutnoduging
uitvallenrieze
uitvallen (naalden van kerstboom)rieze
uitzoekenuitzuke
uwoew
vaak duk
vaakduk
vaak genoegduk zat
VaatdoekSchotslet
VaatdoekSchotteslet
vadervahd
vakerdukker
vallenvalle
valsspelensteggelen
van alles wat, een beetje aanrommelenstriemelen
vandaagaltoos
VanmorgenVan de merrege
varken keuje
varkenv
VarkenKeuje
varken, zeugzoeg
VarkensKeujes
veelveul
veelalveulal
veenendaal't veen
veertigvjertig
veleveule
ventkjel
VentKjâl
VerderopGund
verdraaidverrèk
verdrijkverdrief
vergietdeurslag
VergietDurslag
verstoppenverstoppelen
verzoekverzuuk
veulenvulle
viesont
vies, smerigsmerrig
viespeukonte vuiluk
vieze drankboch
vijfvoijf
vijftigfieftig
vishengelgard
VleesFleis
vloekenvluuke
voergootzul
voor veur
voorveur
voorvur
voorbijvurbij
voorgoedveurgoed
voornamelijkveurnaomelijk
vorkvurk
vreemdgaande waai ut gaon
vriendelijkvriendelik
vriendenvriende
vrijenfoeperen met de gard
vrijhouden/vrijmakenvraigemakt
vrouwvrammes
vrouwfrommes
vuilakvuulek
waarwaor
waar heb je het overwaor heddet over
waardwerd
waardebonweerdebon
waarheidwarheid
Wadenoyenwojenoje
wagenwage
Wageningen.Woagenijngen.
Wat ikWa 'k
wat ik wildewak wolde
Wat ons leuk lijjktWa ons lúk lek
Wat zei hij?Wâh seej tie?
Wat. (Als vraagwoord)
we gaanwe gaon
weerwir
weetwit
weet ik nietwit ik veul
weet ik veelwit ik veul
weidewaai
welkewaffeke
welke wil jehukke mutte
welzijnwelzien
werdenwierre
werkwark
werk je voor jezelfstade gij vor oe eeige
wie zijn je oudersVan wie zaide gai dr eejn?
wie zijn je oudersvaan wie zeide gij dr eein
wijwai
wil je een koekmotte kuk
wilgenboswejewart
winterwijnter
winterbandenwainterbaant
wordtwier
worstwurst
wortel/ui stamppotpeeje me juin
zaktuut, buil
zakenzoake
zal ik raden?zak roaie?
Ze had van mij wel mee gemogenSe ha van mij wel mee gemaggen
Ze zitten flink in de slappe wasVeul bunder wènig klompjus
zegzee
zeggenzegge
zeggenzedden
ZegtZeejt
zelfèègus
zelfeiges
zeug zoeg
zeugzoeg
zeurenZeveren
zeurenmauwe
zeurenneule
zeurennôle (Oosterhouts)
zeurensjenken
zeventigzeuventig
ZiekNie goet
zijzullie
zijnzien
zilverviskelderzoeg
zo dadelijkdrek
zo dadelijktemekes
zoekenschumen
zoekenzuuke
ZoelmondSarremond
zometeentemee
zorgzörg
zulkezukke
zuurkoolzoerekool

6 betuwse opmerkingen (p.1/1)

  1. Het verkleinwoordje wordt in het Betuws gemaakt door -ke, -ske, -eke achter het woord te zetten. In het Overbetuws komt er dan, net als het Duits, een Umlaut op de laatste lettergreep. In het Nederbetuws komt er géén Umlaut op.
  2. Inderdaad, in het oosten van de Betuwe wordt het woord verf uitgesproken als 'varef' terwijl dit elders in de Betuwe wordt uitgesproken als 'verref'
  3. Ooit in de 18e of 19e eeuw verzonnen door gevoelige Bosschenhoofdse en Kruislandse dansers en minstrelen die het niet zo hadden op vegetariers. Deze mensen schijnen ook pindakaas te hebben uitgevonden
  4. Oost-Betuws/Over-Betuws lijkt erg op Nijmeegs/Arnhems terwijl bij Tiel verder naar het westen veel Utrechtse invloeden doorklinken. Van 1 Betuws dialect kan daardoor niet gesproken worden, daarvoor is de regio te groot. Rotterdams en Haags kunnen tenslotte ook niet tot 1 dialect gerekend worden.
  5. Over het algemeen kunnen meestal de volgende regels worden toegepast op het Betuws:

    (Nederlandse uitspraak) (Betuwse uitspraak)
    -aa- -ao-
    -oor- -eur-
    -ind- -ijnd- of -iend-
    -ij- -ie-
    -er- -ar-
    -ee- -i- (of eigenlijk een klinker tussen de i en de ee in)
    -oe- -uu-
    -ui- -uu-
    -ieuw- -ij
    -eeuw- -ij
    -o- -u-
    De -t aan het eind van een woord en de -l- in het midden van een lettergreep verdwijnt.
  6. als in 'heb je er ook een die andersom is?' 'hedde ok un ânderzumse?'