Urkers dialect

Dialecten > Flevoland > Urkers
Het dialectenwoordenboek Urkers bevat 53 gezegden, 882 woorden en 9 opmerkingen. Alle woorden zijn toegevoegd door onze bezoekers. Als iets niet klopt of ontbreekt kun je het zelf toevoegen of wijzigen. Log in of meld je daarvoor aan in de rechterkolom.

53 Urkerse gezegden

als een persoon zenuwachtig of angstig isMeen gat got eupen in dicht
Als het werk tegen zitKlauwen en mooren
als iemand er gespannen of actief uitziet.ei et ok en ooft as en biet
als ik me dat bewust was geweesd.as ik m'n dat gewaer was ewest.
als je de midlifecrisis te boven bentas je oover de kwoadampen eene binnen
als je vader en moeder...as je ouwe luijen, as je vaer in je moer et wisten
ben je gek gewordenbeeye gek eworren
Bij iemand onder de rok kijkenje kunen Kaampen zien leggen
Dat zal je merkenDat zal je dan gewaer worren!
De kerk moet boven de huizen staanDe karruk moet boven de euzen stoon
de tafel dekkende tafel anzetten
Dronken zijnAs en stroaljager
Een beschuit met geraspte kaasEn kweewkien mit gerespelde keize
Een blokje om doen met de autoen kuiertjen mit de oto
een garnaal heeft ook een hoofd (als een kind zijn zin doordrijft)en garre et ok en ooft
Een omweg makenOver Kaampen nor Keuzen goon
een persoon waar men niet op vertrouwen kanen eupen mullum mit en giewgauw
Een rondje rijden in de autoen kuiertjen mit de oto
een windje latenkak zegt ie
Een zittend gat kan een boel bedenkenen zittend gat kan en bult bedinken
elkaar naapenas de iene koe skit tilt de angere zen start op
ergens heel blij mee zijnzo bleede as blik
ga daar niet mee omhou die luijen beuten de duur.
ga naar je bedgoon op je nest
Gelukkig nieuwjaarVuul eil in zeegen in et neije jaer
grote monddie et ok en bek as en hooischuur
had jij al een keer met hem een erfenis verdeeltaye allers mit em uriven/ofurfd
had jij, had je - heb jij, heb jead ye, aye - ew ye, eye (aye is dus vt van eye), wat adje dan nog? ew je ok nog?
heb je al eens met hem geerfd?eye allers en prikkien mit em opewarmd
Heb jij het ook al gehoord?Ew ye et ok al oort?
Heb/ had je al een ei gehadeye/aye al en ei ad.
hij zegt ook watdor prot Lub
Hoe kom je daar bij!Je zaklings ouwe!
hou je mondouw je snuut, waffel
ik ga naar bed'k zal op un bedde
Je bent niet goed wijsJe olle verstaand
je raakt nog radeloos/gekje verdagen an de ráánd...
Je werkt je kapot, werkt hard zonder dat het luktje mooren je dood
jij krijgt strafye kreegen op je barst
Mij raakt het niet, ik wacht het wel af.Ik 'beyd' m'n 'teyd'. (Om de hollandse leenklank ei/ij weer te geven passen we ey toe.)
Nee David!Nee, tegen een zeurend iemand
op z'n falie.op z'n hier in daer.
pas op dat je niet verdrinktas je verzeupen sloon ik je dood
Quitte staanLik an de dik
spuit 11oe prot lub
straf krijgenop je ier in doar kregen
te hooi en te grasso ui so fui
te klein voor het een en te groot voor het andertussen mal en vroed (t)
tik op je vingereen lik vor je wezen
vraag aan zwangere vrouw.Wanneer verwacht je de babywanaar kuen je leggen.
Wat is er aan de handWat is er loos
Wie zijn je oudersVan wie bin ye er iene dan
zo trots als een pauwzo groos as en bessem

882 Urkerse woorden

-alfalef (half), aleve (halve), ofkaleven, kalef, kalefies, kalefien, zaliven , zalif, alefien/ellefien (klein halfje), kellefien (klein kalfje),ellefien (elfje), alvieren, (halveren).
-algalg, aligen, balg, galg, galigen (galgen,bretels), talg, walg, waligen, alligator.
-alkbaliken, valiken, alik (soort zeevogel), tjaliken, verkalikt, kaliken, stalking (eng.) De tussenklank is hier sterk aanwezig, daarom ook: balik, balikien, valik, tjalik, kalik. in het ev dus.
-almpsalm, psalemen/psalems, psalmpien, galm, galmt, galemen, galemiezen, greshalm, kalm an, kallum! (uitroep), kalmieren, kalemte, alm, talimen/truzelen, walm, walimen, palimen/palmbomen, zalm, zalimen, zalmslaatjen, zalmpien.
-alp, arpscalepen, scalep, skalebieter (oorwurm) harep, harepen, karper, karpers, snarepen, snarpend, snarpt (snerpt)
-arfkurf/karf, kareven/kuriven, kurfden/karfden, ekarfd/ekurfd. (kerven), skarf, skareven, larf, lareven, parefum, warfum(Friesl).
-argargeren, barg (berg), bargen, darg, marg, targen, bargingswark, bareger (berger), bargingsmaeskepeije, bargen/burigen, bargden/burgden, eburgd/ebargd, De vorm met bargen heeft de voorkeur, in opburigen/opbargen heeft juist opburigen de voorkeur. buriger (burger), burgemeister.
-arkopmarking, anmarking, ark, ariken, stark, anstariken, mark, mariken, kark, kariken, karikatuur, park, parking, wark, warking, wariken. het eiland Marken.
-armerbarmelik, darm, darmen, karemis, karmt, karmde, alarmen, marmeren, warm, wareme, waremen, karemen (kermen), In de spreektaal wordt vaak een 'e' geplaatst tussen rm, rf, lg, lk, rg, rk, lf, lm. Het urkers heeft deze neiging sterker dan het nederlands. Vooral als de stam van het woord met -en verlengd wordt zoals in de ww hoor je de tussenklank en schrijven we deze ook. In alle andere gevallen liever niet omdat er dan onnodige medeklinker-verdubbelingen ontstaan zoals warrum (warm). In het engels is het zelfs in de spreektaal absoluut 'not done' om bijv millek te zeggen ipv milk.
-erf, ervenuriven,urf, Evenzo gespeld duriven, edurfd , vurive, vurf, vuriven, sluriven, slurp, sluripen, eslurpt , urfenis, slurf, durf, durp, duripen, durpien, slurpien, slurfien, turf, turiven, durfden, vurfden, slurpten, urfden, onturiven, sturf, sturiven, besturiven, wurf, verwuriven, murm, vermurimen, sturm, sturimen, besturmd, vurm, vurimen, wurm, wurimen, zwurm, zwurimen, sturmt, skeepswuriven.
(warm)etenkost
aal/palingoal, ael, aelen
aanan
aandeelandeal, dealer
aangewezenanewiezen
aankijkenankieken, an-ekeaken, an-ekiekt, Onregelmatige ww'n ondergaan vaak klankverandering. In dit geval wordt ie in de verleden tijd uitgerekt naar ea, zoals in het engelse sea , deal, team.
aanrechtarecht
aansluitenansleuten
aardappelarepels
aardbeiarebuije, arebuijen
aardbeienarrebuien, Medeklinkerverdubbeling na een a is in het urkers veelal niet nodig en kan achterwege blijven. wel in korte woorden zoals appel, telt een woord 3 of meer lettergrepen dan is het veelal een kwestie van klemtoon. Valt de klemtoon op a dan is deze lang, Valt deze niet op a dan is deze kort. Maar als je het hebt over aar'ebuijen is het eigenlijk beter want het gaat hier over het woord aarde waar de d uitgevallen is.
achterafter, achter
achteraanafteran
ademenaodemen,aesemen
afgeleverdof-eleverd
afslaanofsloon
afspraakofspraak
afstandsbedieningofstan'sbediening , knipper
aftikken (bij spel)jampeldekamp
AlcatrazUrker eiland
alleenalien, aliendig, aliendes, alienig, ook hier geen dubbel l na a, andere voorbeelden: akoord, wanaar, apartement. Nederlands: akkoord, wanneer, appartement.
allemaalallemael, omdat het woord alle ook afzonderlijk bestaat schrijven we hier dubbel l. Samentrekking van de woorden al-te-maal dus 3 woorden. Eng.: all-to-gather. Het engels heeft ook dubbel l maar heeft andere spellingsregels.
allemaalallemoal, Drentse schrijfwijze
allemaalallegaer, Samentrekking van al-te-gader (in vergadering)
als dat, alsofasdat waer is, asdat-et is, asdat em lukt, as-of dat kan.
als ik, als wij, als onsas ik, azzen wij, as oens
als wijas wij, azzen wij, azzemen
altijdalteed
altijdaltoos
Amsterdamde stitie
andersangers
armearme, areme, de persoonsnaam Harm of Harmen wordt vaak als (H)aremen uitgesproken.
armoedigaremetierig, andere afgeleiden: aremoede, aremoedig, arm mins, areme minsen.
autoauto, uitspraak otow
automaatautomaat, automaties
azijneek
babybalder
bakjebekkien
bakje koffiebekkien koffie
bandjebintjen
bankjebinkien
bazigboazig, baezig.
bedbedde
bedenkenbedinken
Beerenburg + Colaspeitjen
beestjesbiesies
beetjebietjen
bekijken, bekekenbekieken, bekeaken, bekiekt
benbin
ben (zijn)ik bin, ye binnen, ei/zie/et is, wij/julie/zulie binnen. vt: ik was, ye wazzen, ei was, wij wazzen. vragend: beeye? isse? is-ie-der-al? wor wasse? wat wazzie? oe-wazzet? wazzen wij? wordt met iets nadruk gevraagd dan vinden deze samentrekkingen niet plaats bijv: was zie er nou al?
benenbienen
benieuwdbenijt, Et zalmen beneijen, Et zal mij beneijen. ij=ai, eij=aai. -eijen komt veel voor in ww'n : meijen, zeijen, greijen, kreijen enz. -eije komt veel voor in woorden als visserije, budereije, meije (de maand), skrevereije, vuelwevereije e.d.
berenburger colaspeitjen.
berijden/bereidenreijen(op een paard),klaermaken(van de kost), beredderen(alerlij etenswaer). vuurbereijen(in't algemean)
beschuitkweewk
beschuitjekweewkien
betekenisbeteikenis
BevrijdenBevraaien, bevreijen, ik bevrij, ye bevreijen, ei bevrijt.
bewust wordengewaer worren
bewust zijn, wezengewaer binnen, gewaer weezen
bezeerdbezaard
bezembessum
bezigbiezig
biertjepilsien
bijbij, uitspraak bai
bij bewustzijnbij kinnes
bijbelbiebel, bybel
bijbelgedeeltebiebelgedielte
bijdehandbijdehaand / wees /slim, bijdehandjen
bijnabijna, bij lange nae niet (op geen stukken na)
bips/kont/billengat, reet, op m'n gat, reet.
biscuitkweewkien, koekien
blaadjebloadjun, blaedjen
blijbleede (as blik)
bloeibluui, let op: hier geen -uij. Het urkers kent een aantal tweeklanken met +i, i+i=ee/e zoals in kees/kezen, case, race/racen, sjees/sjezen, ree/ree-en, tray, okay, play, plee. ook in woorden als geo-, museum e.d. zit ee/e. a+i=ij, aa+i=eij. e+i=ey dit is de hollandse ij/ei klank en komt in het urkers maar weinig voor. ei+ie=eye en is ook zeer zeldzaam: een zeyen of zeijen doekien. en in de vraag wat eye? ie+i bestaat niet. o+i=oi hoi, cowboy. ae+i=aei alleen in taei en 'er de zaei in eiwen'. oo+i=ooi, mooi, gooi, ik gooi, ye gooien, ei goit, zie goit, wij gooiden, egooid. u+i=ui, uil, duik, huig, kruik, alle leenwoorden uit het hollands. uij in uijen, buijen/buitjen, eutduijen, luijen, zuijen/zuid. oe+i=oei, boei, loei, doei, uu+i=uui, bluuien, gruuien, de boom gruuit eut. Verder nog aai/aei in dierennamem, (h)aai/(h)aei, kraai, (pape)gaei, gaai, kaaiman, in baai/baei en het laaien van vuur, leijen=leiden/lijden, aye is vt van eye. Dit zijn alle vormen, het aantal voorbeelden is natuurlijk nog groter.
blokjesblukkies
blutrut
boerderijboe'dereije, budereije ok boerenbedreef
bonenboontjes, bonen
bonkjebunkien
boodschapjes, boodschappenbooskippies
boodschappen doenboo'skippen doen (de 'd' wordt zacht uitgesproken of niet uitgesproken)
bootjebootjen
BorstPappe
borstenpiemels, borsten
boterhamplakke bol, plekkien brood
bradenbakken (van vleis), et vleis doen.
brandnetelbraandekietel
breienbreijen,
breinaaldbrijpriem
brilbrille
broekzakdiezek
broertjebruurtjen
bromvliegbreim
broodbol
buikbuk, bukken, als ww: vuurover-bukken
buitenbeuten
buiten urkan de walle
burgermeesterburgemeister
bushokjebus-ukkien
cadeaukadootjen kedoo, kedoos, kedootjen
cafecafeetjen
catechisatielare
chocoladechukkelae
chocolademelkpoeiermellek, choko-drink, chocomel
condoomkeputjen
daardor, doar (oa voor meer nadruk)
daar in, er iner in, der in, dor in, doar in
daardoordor-duer, doar! duur!
daarnadornae, doar nae
daaromdoromme, doar omme
daarvoordorvor, doar vuur
dagpauwvlinderskoelapper
damesbijeenkomstkrans
dan stoot je je neusdan stroop je op
datumdaetum
de stoepde banen
den helderneije diep
denkendinken, docht, edocht
deurduur, duren, duertjen
dezedisse
die luidie luijen (soms ongunstige betekenis)
dijkdik, dikken, dikkien
dikkebram
doeiut beste
doelloos rondlopentwoaren
doendoen, dingen, edoon, ik doen, ye doen(en), ei dot, wij doen(en), ik ding, ye dingen, ei ding z'n ding, jului dingen jeluiers dingen, wij eiwen oens ding edoon!
domineedomenij, domenijs
DommerdSoeduk
Doperwtjes en worteltjespunten in streapen
dorpdurp, duripen
dorpjedurpien
draaddraed, draed, draetjen
draadjesvlees/rundvleeskoevleis
dreundruun, ww drunen, druunden edruund
drijvendreven, dreaven, edreaven
DronkenStroalbezúpen
droogdroge
dropdrok, drukkies, drukkien
drugsrommel
drugstroep
drukkendrucken, druckten edruckt, alle woorden met deze klank erin worden op eendere wijze gespeld o.a. druckereije, drucker, buck,bucken,buckte,bucker, druckte, geluck/gelukkien, ruck,ruckte, truck, trucken, visserij-box, boxen, boxer, box-bal, sluck/slukkien, bukkien, rukkien, zucke/zucken
dutjeknippien
duwen, duwtje/drukjedrucken/doegen/en zet geaven, zetjen
dweilfeil, dweil
eau de cologneonjeklonje
éénien, iene
een gezang'n gezangetjen
een groot stuken bonk
een kusen poes
een paarpor, poar
Een verkeringKalletjes
een vriend/ een vriendinmoat
eendeinde, einde, intjen
eerlijkaarlik, aarlike
eet smakelijkeetse
ei, -heid, -eitklinkt als 'ai' in ei, eieren, ei (hij), en in de uitgang -eid (aerdigeid), klinkt als nederlandse ei in de uitgang -eit (electriciteit). 't IJ is het water voor Amsterdam.
eigeneigen,eigelik, eigenaer, eigenaerdigeid, eigenaerdigeden
eindeinde, eindelik, eindig, be-eindigen
elastiekillestiek, illestieken, illestikien, elasties
electrischelectries, electriciteit, stroom
elk, elke, elksellek, elleke, elks
elkaarenkanger
ellendeellende, malleur
emmerimmer, pusse
enin
eng, engteskril, nauw, nauwte, ingte.
enkelanklauw
enkelinkel
enkel , enkeleinkeld bv: ur is inkeld brood , inkele of inkelde keer
enkelsanklauwen
EnkhuizenKeuzen
er, erbijder, er / derbij, erbij
ergarg
eruitereut, erin, erop, eran, erof, er-van-of, eronger, erboven, ernaest, erduer-eene, erom-eene, erover-eene, erlangerst, erongerduer, ertugenan.
eten, vreteneten, atten, egeaten, ei it, ei vrit.
eveneffen, effies, effetjes
familiepollemetoasie
familiepallementoatie
fopspeennune
fritsfrissien
gaangoon, gingen, egoon
gaanik goon, ye goon/gonen, ei got, wij goon/gonen, goye al?, dor got-ie
gaargoar
gaatgot
gaatjegoatjen
galerijkraak
gansgaanze
garnaalgarre
garnalengarren
gastenverblijfotel (uitspraak als de o in 'o'zonlaag)
geborenebeuren
gedaanedoan
gedaanedoon
gedeeltegedielte
geengien
geen Urkervreemde
gefeliciteerdgefelicitierd
gehadad
gehadat
gehaktballetjen gak
gehoorde-oort
gekekenekieken ('ie' wordt uigesproken als in viz'ie'r)
gelukkiggelokkeg
gelukkiggelokkig
gemaaktemaakt
gemeengemien
gen urkervreemde
genemuidengellemuden
genoegzat
gerasptegerespelde
geraspte kaasgerespelde keaze
geslotenesluuten
gespeeldespuult
gesprokenespruken
getrouwde vrouwmins
gevengieven
gevloektevloekt
gevondenevoenden
gevulde koekdikkertjen
geweestewest
gewone/normalegewoene
gezegendezeeged
gezichtgrinze
gezienezien
gisteravondgisteraved
goedemorgengemurregen
goedemorgengemurgen
goedmakenofpoesen
goeiemorgen iedereenmurregen jelui
grasgres
greetgriet
groeigruui
groenteboergruunteboer
GrootvaderBèbe
gruisgruus
guldengolden
haanoon
haaroar
hadat
hajssjoef
halgang
halenoalen
halloaja
hameramer
harkharruk
hebeaw
hebew
heb je al een ei gehadeaw je al un ei ad
hebbenhewen
hebbeneawen
heeftèt
heeliel
HeimweeAnwinneg
heleiele
helftelft
hendrikurker
hengelpoerstok
hengelen poeren
HengelenPoeren
herfstsarries
herfstarefst,en in 't oud urrekers sarries
hetut
hetet
het liefstliest
Het moeilijk gehad hebbenwat ofemoord eawen
hielanklauw
hierier
hijai
hijie
hoe denk jij er overoejoe
hoe gaat het met jouwoe is met leiven no da
hoe gaat het?oe got ut?
hoe laat ?oe loat ?
hoedhoedjen
hoekkastjeoekevetjen
hoiallo
hondhoend
hondoend
hoofdoofd
hoofdkop
horlogeorlozie
hou hem in de gatenou em op je dooiewagen
houdenouwen
HufterZakkewasser
huilenjanken
huilenkreetun
huilenop de kwink
huiseus
huisjeussien
huneurluis
hun, die lui huneurluis, erluis, erluiers, eulies, Die luijen derluiers fiets waz esteulen. Die mensen hun fiets was gestolen.
iedereenederiene
iedereeniederiene
iemand van buiten urkvreemde
ijsblokjeeesklontjun
ijsblokjeeesklontjen
ijsklontjeeesklontjun
ikai
immersommers
in de familieVerdeffedierechien
inschenkeninskinken
intussentwest
jaar joar
jaarjoar
jaarjar
jejie
je kunt niets vangé kunt er niks van
je verkeringkalletjen
jeukjuuk
jij jie
jijjoe
jnje
jongemanbuie
jongenjongetjun
jongenjonge
jongetjejongetjun
jonkiejunkien
joujoe
jouwjoen
jsjsidhsjsgeod
julliejelui
kaartkoart
kaaskèze
kaaskeaze
kaaschipsgarretjes
kaasschaafkèzesnaaier
kabeljauwgulle
kaneelpiepkeniel
kapotkadoek
kapoteut z'n fasol
kapot zijnverdellugt
kartrekker
kastkesse
kastjekessien
KatKatte
keelstrotte
kerkkarruk
kerkjekarrukien
kerstkarst
kerstfeestkarstfiest
keukenkuuken
kierspliet
kijkkiek
kijkenkieken
kinkinne
kindkeend
kinderenkiengeren
kipkippe of inne
klaarkloar
klaarbereid
klap in je gezichtflear
kleinklean
klein hoekjekemoffeloekien
kleinekleane
kleintjeklintjen
klepkleppe
kletsenmeakun
kletsenmeaken
klokklokke
KlootzakAlefegoare
knikkeresseloar
knoopknoffel
knopjeknuppien
koeienkoenen
komenkoemen
konijnkniene
konijnkuniene
konijnkenien of keniene
kooihokke
KoolraapKnolletjes
kopjekuppien
kopje en schotelkuppien in skotteltjen
kopje koffiebekkien
koppig zijneen ooft tonen
kousenkoesen
kozijnenkuzinnen
kraankroon
kreeftkrieft
kreeftenkrieften
kreeftjeskriefies
kruisbeskruuzebullum
kruisbeskreuzeböllum
kruisnettuutebel
kuilkuule
kunnenkunen
kurkkurrek
kus, zoenpoes
kussenpoesen
kwaadkwoad
KwijlenZieveren
kwijtkweet
kwjtkweet
laatsteleste
LampLaamp
lampjelimpien
LangLange
langslangerst
lantarenpaallantaarunpoal
latenlotten
leeftlift
leeftijdleefteed
lerenlaren
leukgaaf
liedjes/versjesVörssies
liefkaka
lief meisjebaldertjen
lieveheersbeestjekeukediefien
lieveheerstbeestkuukediefien
lijklik
lijktlikt
lijmliem
lijstliest
likkenslikken
longenlongun
loopneussnotbriebel
luchtlocht
luisterleuster
luister eensordan
luisterenleusteren
luizeniepelepiepies
luizenleuzen
maanmoon
maandagmoondag
maanverbandweeklappe
maatmoat
machtigmichtug
make upmakeup
mamamoe
mandjemindjun
matenmoas
mededelingmiededieling
meemié
meermaar
meeuw / meeuwenmieuw/ mieuwen
meisjemoatjen
meisjemoon
mens/mevrouwmins
mensenminsen
merkmarruk
metmit
mietjekwien
mijmai
mijnmèèn
mijnmin
mijn arm, armenm'n narm, m'n beije armen
misschienmisskien
moelove
moe zijnloove
moedermimme
Moeders moederKuukenbessien
mogenmugen
mogenmaggen
mondmoent
mondmoend
Mooi gedaankiekes on
mooijenmeisje
MorgenMurregen
motormetor
muizenmeùzen
musmoske
naaktvan de mimme
naarnoar
naarnor
naast elkaarnoast enkanger
NachtkastjeNachkessien
nachtvlinderkroalenskeeter
nadelennaodielen
natuurlijkvanzellef
natuurlijkVanzelluf
navelknoopien
Nederlands (taal)Vreemd
neenii
neefneeve
NeefNeve
neefjeneefien
neemniem
neknekke
nemenniemen
nergensnarregus
neusneuze
nichtjenichien
niemandgieniene
niet urrekervreemde
NietsNiks
nieuwnait
nieuwnaie
nieuwenaaie
nieuwerwetsenaaierwesse
nieuwsnais
noemtneumt
nog eensnog ers, nochers, de woorden 'nog er eens' worden samengetrokken tegelijk vlakt de g af tot ch.
nunouw
ochhedenoegeeden
ochtendochted
olieboleuliebol
omabessien
omabes
oma bessien
omaopoe/bessien
omabes of bessien
oma/opoebessien
omgevingomgieving
omveromvaarre
onderonger
onderbroekongerbroek
ondertussenongerweelen( twest
onderzoekongerzoek
OninKollezeutjen
onlangs/laatstongerlest
onrustig rondlopentrinjetieren
onzeoenze
onzinKollezeutjen
oombubbe
oombupe
oomnone
oomnoâne
oorwurmskallebieter
opabèbe
opeensopiens
opgegetenopegeten/ opegieten
opmerkenopmarken
opnieuw anderswier angers
opruimenopreumen
oudoomnone
Oudste tantetutte
overeenkomstverwaantskap
overeenkomstenoverienkomsten
overgrootvaderkukebèbe
paalpoal
paarpoar
paardenstalpaardestalle
palenschermpoalenskarm
palingoal
palingoaltjen
papava
papieren puntzakpeperussien
passantvorbeiganger
patroonskappeleurtjen
penpinne
persoonmins
pindaapenuut
pissebedbeddezeiker
plantjeplintjun
plassenpissen woateren
poedersuikerpoeiersukker
poepdrek
poepenkakken
politiepeliesie
ponyje toppe
portemoneeknip
portomoneeknip
posskele
pratenproaten
pratenpraoten
precieskrek
precies/goedkrek
probeerprebier
prullenbakslikvat
prutsenmooren
prutsenklaauwen
pubertijdpuberteed
raarroar
ramenrimpies
randjerindjen
ratrotte
regelsriegels
regenbuibuie
reiger (vogel)rijger, 'reyger'
reinierguppien
ReinierGup
reisjereassien
rennenvliegen
ReukenRukken
rijdenraaien
rijkrik
rijstrèèst
roeienruuien
RoggebroodBrogge
rokjerukkien
RommeligEen zeutjen
rondjeroendjen
rondvaartbootroendvoartboot
RuikenRukken
ruwe lippensprose lippen
ruziearrie
SaucijzenNatte worst
schaatsenskoasen
schadeaveraaije
schatskat
Schat (liefkozend)Skat
ScheepshellingEllige
scheidingskeiege
schelpskellup
schelp (spiraalvormig)inkeldekinkeldekoria
schepselskepsel
schietenskieten, skeut, eskeuten
schitterendskitterend
schoenskoe
schoenenskoenen
schommelhossebosse
schommel ossebosse
schommelskommel
schommelossebosse
school (onderwijs)skoel, skul waarschijnlijk lang geleden skoe-le, de e is verdwenen maar de korte oe is gebleven.
school visskoel vis, oe is hier gewoon lang zoals gebruikelijk voor l of r.
schoonbroerzwager
schoondochterskoondogter
schoonmoederskoonmoer
schoonvaderskoonvoar
schoonzoonskoonzuun
schoonzussnaor
schoonzus snoar
schoonzussnoar
schortboezel
schouderskoer
schoudersskoers
schreeuwenskreawen
schrijvenskrevun
schrijvenskreven
schrikkenverskieten
schroefskroeve
schroeienskrujen
schuitskeut
schuivenskeuven
schuurskuur
scoterskoeter
sexseks
shagsjek
shagjesjekkien
sigaretjesjekkien
simpel mensgoare
sinasprik
sinterklaassuunterkloas
situatiessitaties
skatesskielers
slasloa
slaansloon
slapendonneken
slavinksloavink
sneeuwsnaiacht
sneeuwsnijacht
snelgank
snoepsnoeppies
snoepjesnoepien
snoepjeun steekien
SnoepjeSteekien
snotneusun briebel
spaspoa/skep
speekselziever
speelgoedspuulgoed
speennune
spelenspuulen
spiritusspiertjes
sprinkussenwupkussum
staanstaon
staarstoar
staartstart
staatstot
stalstalle
stapelbedstapelbedde
stappersstruners
starenstoaren
steegjeginkien
steenstien
sterkstarruk
straaljagerstroaljager
straatstroat
straatstraot
straksaansen
straksdamie
straksaanstoens
straksso doalluk
stratenmakerstroatemaker
streektaalstriektaol
stroopsjuurep
struikenbussies
stuitjestartebutjen
stukstók
stukjesstukkies
suikersukker
suikerpotsukkerputjun
TaalToal
taaltaol
taalgebruiktaolgebruk
tafeltoppertefeltepper
tandentanen
tandentaanen
tandenstokertaandestoker
tantetutte
tasjetessien
teentie
tegentugen
teilboalem
teilbôlem
tenenties
tenen tietjes
tenttint
tijdteed
tijdensOnger
tijding/berichttinge
tijdjeteedjen
tikertjekip
tikkertjekip
tikkertje - aantikkenles
Toeristen, niet UrkersVreemden
toilethuisien
trotsgroos
trottoirbaanen
tuigteug
tuintuntjen
tuintuun
typentiepen
uje
uitgaanopperdam
uitgelegdeutelegd
uitgeputammegtig
uithangeneutangen
uitnodigingeutnodiging
ukkieloopertjen
urkerûrreker
urkersurrekkers
vaakoftig
vaartvoart
vadertoate
vadervoar
vadertaote
vaderva
vaginaprumpien
vanavondvanaved
vandaagvandage
varkenvarruken
veelbult
veelvuul
Veel te koudVeel te koud
vel papierbloadjen
verdervarders
verdervarder
verhaalveraol
verhaaltjeveroaltjen
verjaardagverjoardag
verkeringkallutjen
verlegjeverleggien
verrekijkervarrekieker
verse worstnatte worst
verstandverstaand
verstopertjenwegkreupertjun
verstoppertjeweg kreupertjen
verstoppertjeweg kreupertjen/ vurstoppertjun
Verstoppertjewegkreupertjun
vertalenertaolen
verteldevertul
verwantschapverwaantskap
verzetjeverdifferdierugien
veterveetur
ViesVerrot
vind(t)veen
vindenveenun
visdraadkattendarm
VishandelVisangel
vishengelpoerstok
visjevissien
vissenpoeren
vissermanbokker
vlapap
vliegtuigvliegteug
vlinder pinnevoegel
vlinderpinnevoegel
vluchtvlogt
vluggank
voetbalvoe'bal, -club, -skoenen, -trainer, -elleftal.
vogelvoegel
volgensvolleges
vondvoend
vonkjevunkien
voorvor
voorbeeldvuurbield
voordeurvuurduur
voordeurvu'rduur
voorgesteldvuuresteld
voorhoofdkolle
voorinvuurin
voorstraatvuurstroat
VorigVuurig
vorigevuurige
vriendmoat
vriendbuie
VriendKalletjen
vriendmaoaat
vriend/vriendin kalletjen
vriendenmaos
vrienden moas
vriendenmoas
vrienden/ viendinnenmaos
Vrienden/vriendinnenMoas
vriendinmoat
vriendinkalletjen
vriendinnetjekalletje
vriendinnetjekalletjun
vriendjekalletjen
vrouwmins
Vruchten bowlPrumpies
vuilnisbakslikvat
vuilniswagenslikkarre, vullesoto
vuurfik
waarwor
waarwoar
waarwaor
waarheidwoareid
waaromworomme
waaromwoaromme
warm etenkost
Wat doe jewat oal je uut
Wat een aardig persoon zegwat een aordig mins
wat jammerochgei
water ijsjeees aisien
wcut uisien
weetwiet
wegvort
welkewelluke
welterustengenacht
wereldwarreld
wereldberoemdwarreldberoemd
werfellege
werkwarruk
werkwark
werkenskarr'ln
wespweps
wetenwieten
wetgevingwetgieving
wijwai
WijnWeen
wijn, wijnenween, wenen, wenen is ook een werkwoord. Ik ween op (opwinden van bijv. een vislijn)
willemsoa
winterwienter
wipwipwap
witte koolkapkool
wonenwoenen
wordenworren
zaagzaage
zachtjeszuutjus
zakjezekkien
ZaterdagZoaterdag
zeeziee, zieh
zeerzaar
zekervast woar
zelfzelluf
zeurenmauwen
zeurenmeaken
zeurenzaiken
zeurkousmeakpiep
zien, zagen, gezienzien, zaggen , ezien
zij, beide zijdenin m'n zee(de), an beije kaanten, en zeede of lappe gulle (één zij gefileerde kabeljauw)
zij, beide zijdenin m'n zee, an beije kaanten, en zeede of lappe gulle (één zij gefileerde kabeljauw)
zij, in mijn zijin m'n zee, in m'n zeede
zij/ze (mv)zu'lui, zu'lie, ze (in het nederlands ook hun of hullie, wat als foutief wordt gezien. In het urkers ook eulie wat volstrekt normaal taalgebruik is, eulie is als zelfst.nw. overigens olie!, daarnaast nog zullie wat als geafecteerd taalgebruik wordt gezien, alleen gebezigd tegenover vreemden.)
zijde, zijdenzeije, zeijen (stof)
zijn, waren, geweestbinnen, wazzen, ewest
zijn, z'n, ieder het zijneumzun, em zen, zun, z'n, ieder et zeene
zozoo
zoen, kuspoes
zoenenpoesen
zolderfliering
zometeendami
zonzunne
zondagzúndag
zondag/dag des Heerenzu'ndag
zooitjezeutjen
zoonzuun
zoudenzouwen
zulkezökke
zusjezussien

9 Urkerse opmerkingen (p.1/1)

  1. "Buie" (jongeman) verwant aan het Engelse "Boy".
  2. De uitdrukking Plegt noch Piers heeft betrekking op iemand die niet kan kiezen! Het gaat terug naar de periode rond de Afscheiding.
    Ds. ter Plegt was de Hervormde predikant, Pier Schaap de Leraar der Afgescheidenen. Albert en Renier waren de namen van de onderscheiden ouderlingen.
  3. Op Urk hebben we veel manieren om 'een' te zeggen, waar Nederlands gewoon 'een' gebruiken gebruiken wij:

    Kijk, een auto! > Kiek een (uitspraak: un) oto!
    Ik heb één appel > Ik eaw ien appel
    Ik hoef er maar één > Ik (h)oef ur maar iene

    Op Urk tellen we vaak gewoon op z'n Nederlands, sommige cijfers worden SOMS wel op z'n Urkers gedaan.
  4. Z
  5. Zij,ze (mv) is in het urkers zuelui, zuelie, ze (ue is korte u als in zuendag). Het nederlands heeft nog hun, hunnie, hullie wat als ontoelaatbare verbasterde vormen worden gezien. Het urkers heeft nog eului, eulie, wat wel correct is. Eulie is als zelfst.nw. overigens olie. Dit levert geen verwarring op want het zelfst.nw. heeft zijn eigen plaats in de zin. Eulie eawen goekope eulie, is dan ook plat maar wel goed urkers. Naast eului, eulie heeft het urkers nog zullie wat als geafecteerd taalgebruik wordt gezien en alleen gebezigd wordt tegen vreemden. Hun, hunnie en hullie zijn overigens afgeleid van hunlieden of henlieden zoals we dat uit de statenvertaling kennen. Een invloed uit het zuid-nederlands die daar ook allang verouderd is. Maar iets daarvan blijft hardnekkig. Misschien heeft hun, hunnie, hullie en zullie wel weer de toekomst. Zullie lijkt in het nederlands wel steeds minder te worden gebruikt maar de andere vormen zijn in opkomst. Eigenlijk speelt het urkers hierin een voortrekkersrol, eurlui en eulie wordt al sinds jaar en dag gebruikt door de urkers.
  6. Zij,ze is in het urkers zuelui, zuelie, ze (ue is korte u als in zuendag). Het nederlands heeft nog hun, hunnie, hullie wat als ontoelaatbare verbasterde vormen worden gezien. Het urkers heeft nog eulie, wat wel correct is. Eulie is als zelfst.nw. overigens olie. Dit levert geen verwarring op want het zelfst.nw. heeft zijn eigen plaats in de zin. Eulie eawen goekope eulie, is dan ook goed urkers. Naast eulie heeft het urkers nog zullie wat als geafecteerd taalgebruik wordt gezien en alleen gebezigd wordt tegen vreemden. Hun, hunnie en hullie zijn overigens afgeleid van hunlieden of henlieden zoals we dat uit de statenvertaling kennen. Een invloed uit het zuid-nederlands die daar ook allang verouderd is. Maar iets daarvan blijft hardnekkig. Misschien heeft hun, hunnie, hullie en zullie wel de toekomst.
  7. Zoen of kus in het Urkers poes herinnert aan de vredeskus die gelovigen elkaar gaven tijdens de H.Mis. De z.g. Poesa teruggaand op het Latijnse Pace(vrede)
  8. veel woorden zijn leenwoorden uit het Engels of Frans.
    voorbeeld Frans: boudoir is in het urkers Boedoertjen
    voorbeeld Engels: often is in het urkers oftig