Urkers dialect

Dialecten > Flevoland > Urkers
Het dialectenwoordenboek Urkers bevat 75 gezegden, 914 woorden en 13 opmerkingen. Alle woorden zijn toegevoegd door onze bezoekers. Als iets niet klopt of ontbreekt kun je het zelf toevoegen of wijzigen. Log in of meld je daarvoor aan in de rechterkolom.


75 e gezegden (p.1/1)

-Gelieve an de spelling niks te waezigen. Tip! lees eerst de gezegden vordat je wat goon verangeren, dan wiet je een bietjen oe asdat-we et aewen willen. Er bestot vor et urkers elaas, jammer genoeg nog geen standard-spelling mar dor wariken we ier juest an. lees ok de opmarkingen ongeran. (kost wel wat teid, mar is tog echt nodig as je persé goon verangeren).
'k heb niets met je te maken'k ew angers niks mit je te skaften
aardig aftikkendan moet je wel skeuven, ei et flink eskuven
als een onbedoeld iemand zich...er binnen maar kounen die blér hieten
als een persoon zenuwachtig of angstig isMein, zein, of eur gat got eupen in dicht, (men, m'n, zen, z'n, er)
Als het werk tegen zitKlauwen en moren
als iemand er gespannen of actief uitziet.We work together http://cities-today.com//about/ originally creeper doxycycline online prescription effect The gunmen targeted the vehicle of a politician driving past worshippers. The Baluchistan province is home to several militant groups, including the Pakistani Taliban which killed thirty people at a funeral on Thursday.
als ik me dat bewust was geweesd.as ik m'n dat gewoar was ewest.
als je de midlifecrisis te boven bentas je over de kwoadampen ene binnen
als je vader en moeder...as je auwe luijen, as je voar in je moer et wisten
beiaardde (kark) klokken, carillon, op urk is ditter alteid mar eene, dus de klokke luid is et gezegde.
ben je gek gewordenbeiye gek eworren
beslist nietno way, gien dinken an, over in eut
Bij iemand onder de rok kijkenje kunen Kaampen zien leggen
dan is het hommelesdan is de boot an, dan is leijen in last
dat wordt niksdan bin je moi kloar, dan beiye lekker
Dat zal je merkenDat zal je dan gewoar worren!
dat zijn aardige lui hooroh, dat binnen feine/fijne minsen, dat binnen wel oardige luijen, dor kuye wel mie worren.(woorden op -ijn zijn allemaal! leenwoorden en worden uitgesproken als in Piet heyn, fein -geen leenwoord- heeft andere klank en iets andere betekenis dan fijn)
De kerk moet boven de huizen staanDe karik moet boven de euzen stoon
de tafel dekkende tafel anzetten
Dronken zijnAs en stroaljager
Een beschuit met geraspte kaasEn kweewkien mit gerespelde kaeze
een blaaskaaken eupen mullum mit en giewgauw
Een blokje om doen met de autoen kuiertjen mit de auto
een garnaal heeft ook een hoofd (als een kind zijn zin doordrijft)en garre et ok en ooft
Een omweg makenOver Kaampen nor Keuzen goon
Een rondje rijden in de autoen kuiertjen mit de oto
een windje latenkak zegt ie
Een zittend gat kan een boel bedenkenen zittend gat kan en bult bedinken
elkaar naapenas de eene kou skit tilt de angere zen start op
ergens heel blij mee zijnzo bleide as blik
ga daar niet mee omau die luijen beuten de duur.
ga naar je bedgoon op je nest
Gelukkig nieuwjaarVuel eil in zegen in et neije joar, geluckig nei-joar
grote monddie et ok en bek as en hooischuur
had jij al een keer met hem een erfenis verdeeltaye allers mit em uriven/ofurfd
had jij, had je - heb jij, heb jead ye, aye - ew ye, eye (aye is dus vt van eye), wat adje dan nog? ew je ok nog? wat aye? wat eye nau wir edoon!
heb je al eens met hem van doen gehadeye alers en prikkien mit em opewarmd
heb jij/je het al gehoordew je et al oord (met nadruk) anders: eye et al oord
Heb/ had je al een ei gehadeye/aye al en ei ad.
hij zegt ook watdor prot Lub
Hoe kom je daar bij!Je zaklings auwe!
hou je mondau je snuut, waffel
ik ga naar bed'k zal op en bedde
ik wacht het af...Ik beyd men teyd (met hollanse ey's, ij en ei hebben in het urkers een 'ai' klank, vandaar Piet heyn en Magere heyn)
je benadeelt jezelfje voaren je aegen mast overboord
Je bent niet goed wijsJe olle verstaand
je raakt nog radeloos/gekje verdagen an de ráánd...
Je werkt je kapot, werkt hard zonder dat het luktje moren je (nog) dood; Noast moren (warken) bestot er ok nog moren (van de warmte), kuye et nog en bietjen eutauwen dan? nau et is angers wel moren or.
jij krijgt strafjie kreegen op je barst
laat je dat uit je hoofdlo'ye dat eut je oofd, lot je dat ...
malende zijnmoalen, et mullumt in m'n ooft, mit molentjes lopen, en slag van de mullum ad aewen
met de kous op de kopmit de koes op de kop wieromme koemen
met jou kom je nergensmit joe valt ok gien laand te bezeilen
Nee tegen een zeurNee David!
och arme...ochij marij, en uur op de pot, in nog gien ei
op z'n falie.op z'n hier in doar, op z'n lichem
over opvretersopvreters worren er wel emaakt, maar niet ebeuren
pas op dat je niet verdrinktas je verzeupen sloon ik je dood
Quit staanLik an de dik
quo vadis?wor moet dat ene? wor goye opan dan? wor zal je nor tou?
spuit 11oe prot lub
straf krijgenop je ier in doar kregen
te hooi en te grasso ui so fui
te klein voor het een en te groot voor het andertussen mal en vroed
tik op je vingeren lik vor je wezen
van een fijne richtingzo fein as popestroent
van nodeloos verloren geldik mog willen dat ik et in en zeijen(of beskeaten) doekien adde
vraag aan zwangere vrouw.Wanneer verwacht je de babywanaar kuen je leggen.
Wat een secreetet auwe vel, et secreet (alien van vrolluijen ezegd)
Wat is er aan de handWat is er loos
Wie zijn je oudersVan wie bin ye er eene dan
zeg ik niet...vor mij en weat, vor joe en vraag
zo trots als een pauwzo groos as en bessem
zou je niet beterje gooien je aegen rutjen in

13 e opmerkingen

  1. "Buie" (jongeman) verwant aan het Engelse "Boy".
  2. Als regel voor de spelling onthouden we: woorden die in het urkers eindigen op -ein met ee klank als in bijv. wein spellen we met -ein. woorden die in het urkers eindigen op -ijn met ey klank als in bijv. plijn spellen we met -ijn. Er zijn in het urkers ook nog een paar woorden met de aen klank erin. dit is de lange é als in militair: In klaen(klein), raen(rein), aende(eend), aende, aender, aendelek, aendig, eut-aende, aendpunt (allemaal van eind/einde). Ook in Meindert en Hein(Aen) horen we deze klank, Magere heyn is een uitdrukking rechtstreeks vanuit het nederlands. Ook in skaef,skaeve(scheef,scheve) horen we deze klank. vgl. met het engelse; you have, heaven. Dezelfde klank verder ook in: kaet(kuit), aegen(eigen), maek(made), kaeze(kaas), skraew(schreeuw) en baeswaeter(overkomend buiswater). we spellen ij voor l zijl, bijl, nijl enz. We spellen braem(dikke bromvlieg), zelfde klank als creme en -air in buitenlandse woorden.
  3. De uitdrukking Plegt noch Piers heeft betrekking op iemand die niet kan kiezen! Het gaat terug naar de periode rond de Afscheiding.
    Ds. ter Plegt was de Hervormde predikant, Pier Schaap de Leraar der Afgescheidenen. Albert en Renier waren de namen van de onderscheiden ouderlingen.
  4. Het is URKER taal, URKER woorden, URKER opmerkingen, hallo makers van deze website, het is toch ook muider-slot, hallo Dikke Van Dale.
  5. Net als het engels kent het urkers de lange ie (ea) zoals in team. Er zijn 2 spellingswijzen, ea als de klank voor -, t, g, k, s, w staat; bijv. heate kip(hot chicken), versleaten(versleten), esteagen(gestegen), teak, dreamteam, esteaken (gestoken), Eemshaven(GR), beast(beest), feast(feest), eaw(eeuw), zeaws(zeeuws), zea(zee), New-Zealand. De engelse wijze zegmaar, de andere wijze is met dubbel ee als de klank voor d, f, n, m, p, v staat; bijv. wreed, mee(mede/mee), slee(slede/slee), versleen(versleten), geeven(geven), leef(leefde), een(één), steen, leem(lijm), keep(keep), sleepen(slepen), skreef(schreef). De lange ie(ee) wordt nooit afgekort, dus wreede, zeeden(zeden), steenen, vgl. stegen(stijgen) met esteegen(gestegen). dit is zeg maar de urker wijze. versleen en versleaten is hetzelfde maar doordat de t uitvalt verandert de spellingwijze! ie voor r klinkt altijd al lang, dus ieren, dieren, bier, enz. ie voor l is ook lang: bield(beeld), ielt(eelt), tielt(teelt), wielde(weelde), diel(deel), we spellen y(korte ie) in wyl(wiel), zyl(ziel), kyl(kiel), kryl(kriel) enz. let op het verschil in klank tussen verveeld, verbield en bezyld.
  6. Rede! de woarlek zeuverende rede, en zalive vor de zyl. reide, Zo onreidelek, zu'ye nau zeggen, wor komt dat, ei vandoan? reide, reidevoeringen, dur weesneuzen, reiden, reidenen, berídeniren, nogstees reidelek? au ik ier en reide dan? of en reede soms? Dat leste komt van skippers, die op de reede laggen, die ter ofskeid nog, en proatjen hielden. Dat legt in de reede, of eigelek erop! Sja ,om weeseid te bekoemen... reide is de urker eutspraak van rede, redelijk, beredeneren, redevoering, in redenen. Klap vor m'n kop, nau bin ik rídenoasie vergeten. Mar wacht effen, dan ew ik... die ier net auwen !
  7. Woorden die op -eit eindigen, zoals elasticiteit worden vaak als ey uitgesproken, ze komen vaak via het nederlands in het urkers: specialiteitjes, universiteit, electriciteit enz. Als regel -eit =eyt, -eid =ait. beieren klinkt ook vaak als bey-eren, het hangt veelal van de persoon af. De schrijftaal heeft dit probleem niet we spellen alleen ei. eieren dat in de spreektaal veel vaker gebruikt wordt is altijd met ai, voor de vreemdere woorden zoekt men onbewust de nederlandse uitspraak op.
  8. Zij,ze (mv) is in het urkers zului, zulie, ze. Het nederlands heeft nog hun, hunnie, hullie wat als ontoelaatbare verbasterde vormen worden gezien. Het urkers heeft nog eului, eulie, wat wel correct is. Eulie is als zelfst.nw. overigens olie. Dit levert geen verwarring op want het zelfst.nw. heeft zijn eigen plaats in de zin. Eulie eiwen goekope eulie, is dan ook plat maar wel goed urkers. Naast eului, eulie heeft het urkers nog zullie wat als geafecteerd taalgebruik wordt gezien en alleen gebezigd wordt tegen vreemden. Hun, hunnie en hullie zijn overigens afgeleid van hunlieden of henlieden zoals we dat uit de statenvertaling kennen. Een invloed uit het zuid-nederlands die daar ook allang verouderd is. Maar iets daarvan is toch blijven hangen. Misschien heeft hun, hunnie, hullie en zullie wel weer de toekomst. Zullie lijkt in het nederlands wel steeds minder te worden gebruikt maar de andere vormen zijn in opkomst. Eigenlijk speelt het urkers hierin een voortrekkersrol, eurlui en eulie wordt al sinds jaar en dag gebruikt door de urkers.
  9. Zoen of kus in het Urkers poes herinnert aan de vredeskus die gelovigen elkaar gaven tijdens de H.Mis. De z.g. Poesa teruggaand op het Latijnse Pace(vrede)
  10. de klanken ui en ei(ey), komen oorspronkelijk in het urkers niet voor. urkers zeggen ai voor ei, eieren klinkt dan ook als aieren. Er zijn inmiddels heel wat woorden eindigend op -ein uit andere talen komen overwaaien naar het urkers en deze hebben veelal hun eyn klank bewaard. Omdat we hier tot een standaard spelling willen komen spellen we -ijn Vergelijk voor de aardigheid ook de engelse spelling in: dolfijn(dolfijn/dolphin), fijn(fijn/fine), grijn(grein/grain), brijn(brein/brain), train(trein/train), drainage, drijnen(dreinen/drone), raen(rein), Rijn(Rijn,Rhine), mijn(delfplaats/mine), mein(mijn,mine), mijn(bom/mine), gijn(gein/fun), gijntjen(geintje/joke), lijn(lijn/line) lein(draad/rope). plijn(plein/plain), kapitijn(kapitein/captain), Aardig dat op urk de familienamen Kaptijn en Kaptein naast elkaar voorkomen. 7 woorden ruilen ei=ai in voor ij. Zo blijft een aantal leenwoorden op -ijn over die de Heyn-uitspraak hebben, hier welgeteld 11. Heyn is daarmee van een leenklank een echte urker klank geworden.Alleen voor trein nemen we de engelse spelling train.
    Verder worden niet leenwoorden op -ein in het urkers uitgesproken met ee: bein(bind), lein(waslijn, vislijn), deins(deens), fein(fijn van stuctuur), eine(heen), skein(schijn), peinde(pijn), tarepetein(terpentine), azein(edik), teint(kleur), vein(vind), vein(veen), wein(wijn), mein en zein. om compleet te zijn. Over de ui klank, deze heeft de eu verdrongen in bevoorbeeld uil(eul) en kruik(kreuk). Het duidelijkst in duiken wat in het urkers vaak afgeplat wordt tot dukken, dukker. Alleen in indeuken/eutdeuken is de oorspronkelijke klank bewaard net als in het nederlands overigens.
  11. ee als in eesijs, we spellen ee/e(verkort in open klinker) als de klank voor t, g, k, l, r, s, w, z staat: eten, eet, wegen, steeg, week, breken, meel, skele, eerste, beren, ees, wezen, leew en leewen(voor w onverkort). we spellen ei als de klank voor d, f, n, v staat: eiden, leif, weiven, skeive, peinde. we spellen ij voor m en p: rijmen, slijpen, mijmeren, pijp. We spellen ai in engelse woorden: rail, bail-out, mail.
  12. jij/je = ye/je, ye (uitspraak jie) wordt vaak in de vragende wijs samengetrokken met het ww, de uitspraak wordt dan je. voorbeelden beiye (ben je), kreiye (krijg je), krieye (kreeg je), aaye (aai je), aye (had je), eye (heb je), goye (ga je/gooi je), kloye (klooi je), stroye (strooi je) maye/muye (mag je), moye (mocht je), bemuye (bemoei je), gruye (groei je), doeye (doe je), bloeye (bloed je), woeye (woei je), leye (lig je), laye (lag je), zeye (zeg je), zaye (zei je), bij de ww op -eijen: reije (rij je), meije (maai je), dreije (draai je) enz. luije (luid je), duije (duid je). De laatste klank van het ww valt dus weg of samen met de j klank van ye/je. Deze opsomming is vrijwel volledig. Let op! wordt de vraag met (enige) nadruk gesteld dan treedt deze samentrekking niet op, of wel op maar dan wordt er met stemverheffing gesproken: beiye gek eworren !! of bin ye gek eworren! loye(laad je), vgl lot je(laat je), het reeds verkorte lot (van loat) wordt ook wel met je samengetrokken tot lo'ye of lojje, vgl zoaye (zaai je) wat dezelfde klank lang heeft. ook nog zu'ye of zujje (zul je), begriye/begreiye(begrijp je), wiye of weiye(wil je), za'ye of zajje(zal je), viye/veiye(vind je), zieye(zie je), slieye(sleep je), slaaye(slaap je) en nu wordt het te gek: slaai heeft niks meer met slaap van doen, slee-en nog maar weinig met slepen. Alle bovenstaande voorbeelden zijn gangbaar behalve de allerlaatste, wat eigenlijk een taal-grapje is. -iye is enigzins verwarrend met ieye daarom heeft voluit eiye de voorkeur: beiye, veiye, weiye ook zeuye i.p.v. zu'ye. weiye of zeuye dor mie opauwen? zajje, lojje, zujje kunnen natuurlijk ook. Het komt niet zo heel nauw als de verstaander het maar begrijpt; wuiye(wuif je) kan bijv. ook: nau dan wuiye toch terugge
  13. veel woorden zijn leenwoorden uit het Engels of Frans.
    voorbeeld Frans: boudoir is in het urkers Boedoertjen
    voorbeeld Engels: often is in het urkers oftig